Ekonomi

ABD Merkez Bankası'nın (Fed) efsane başkanlarından Alan Greenspan, 100 yaşında hayatını kaybetti. Yaklaşık 19 yıl boyunca Fed'in başında kalan ve küresel finans piyasalarının yönünü belirleyen isimlerden biri olarak kabul edilen Greenspan'ın Parkinson hastalığına bağlı komplikasyonlar nedeniyle yaşamını yitirdiği bildirildi.

DÖRT FARKLI ABD BAŞKANIYLA ÇALIŞTI

1987 yılında dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan tarafından Fed Başkanlığı'na getirilen Greenspan, görevini 2006 yılına kadar sürdürdü. Bu dönemde dört farklı ABD başkanıyla çalışan Greenspan, 1987 borsa krizi, Asya finans krizi, dot-com balonu ve 11 Eylül sonrasındaki ekonomik sarsıntılar sırasında aldığı kararlarla dünya ekonomisinin en etkili figürlerinden biri haline geldi.

'MAESTRO' LAKABIYLA TANINDI

Bir dönem "Maestro" (Usta) lakabıyla anılan Greenspan, düşük enflasyon ve güçlü büyümenin yaşandığı 1990'lı yılların sembol isimlerinden biri oldu. Ancak 2008 küresel finans krizinin ardından uyguladığı düşük faiz politikaları ve finans sektöründeki denetimsizleşmeye verdiği destek nedeniyle yoğun eleştirilerle de karşılaştı.

ERCAN KUMCU'NUN UNUTAMADIĞI ANISI,

Greenspan'ın vefatı, Türk ekonomi çevrelerinde de eski anıları gündeme getirdi. Eski Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Ercan Kumcu, yıllar önce Hürriyet'te kaleme aldığı yazısında Greenspan ile yaşadığı dikkat çekici bir diyaloğu aktarmıştı. Kumcu yazısında şu ifadeleri kullanmıştı:

"FEDERAL Reserve (FED, ABD Merkez Bankası) Başkanı Alan Greenspan çok ilginç bir kişilik. Bir diğer ilginç kişiliğe sahip Paul Volker'dan sonra 1987 yılında FED'in başına geçti. Bu tarihten sonra birkaç küçük resesyon haricinde Amerikan ekonomisi enflasyonsuz sürekli bir büyüme yaşadı. Greenspan bu başarının mimarı olarak biliniyor.

Alan Greenspan dünya çapında bir iktisatçı değil. Olmadığını, kendisi de itiraf ediyor. Bu açıdan son derece alçakgönüllü bir insan. İyi bir merkez bankacı olmak için iyi bir iktisatçı olmak da gerekmiyor zaten.

Alan Greenspan'in iddialı olduğu bir konu var. Daha ekonomik veriler açıklanmadan ekonominin gidişatı konusunda gerçeğe çok yakın tahminler yapabiliyor.

İYİ KOKU ALIYOR

1988 yılında Greenspan, ABD ekonomisinin küçük bir resesyon içinde olduğunu savunuyordu. Dönemin ABD Başkanı Reagan ise kendisini ‘‘felaket tellallığı’’yla suçluyordu. Ekonomik veriler açıklandıktan sonra Greenspan'in haklı olduğu anlaşıldı. ‘‘Ben size söylemiştim’’ dedi.

Yakın çalışma arkadaşları Alan Greenspan'in ekonominin gidişatı hakkında çok iyi koku alan bir buruna sahip olduğunu söylüyorlar. Bu sayede de, FED olarak iş işten geçmeden önlem alabildikleri söyleniyor.

Ekonomi biliminin sanat tarafı da burada. Bir öğreti olarak ekonomi hiç kuşkusuz bir bilim. Fakat, bilimin söylediği politikaların ne zaman ve nasıl uygulanacağı ise bir sanat. Çünkü, ‘‘ne zaman’’ ve ‘‘nasıl’’ sorularının cevabı ekonomik aktörlerin uygulanan politikalara vereceği tepkileri belirliyor. Bu sorulara ‘‘doğru’’ cevapların verilebilmesi durumunda, ekonomi politikalarını oluşturanların da işleri kolaylaşıyor. Bu açıdan, Greenspan iyi bir sanatçı.

BİR ANI

Greenspan yakından tanıdığım Merkez Bankası Başkanları arasındadır. Çok çeşitli yerlerde beraber olduk, sohbet ettik, tartıştık.

Unutamadığım bir anım ise ABD'nin Wyoming Eyaleti'nin Jackson Hole Kasabası'ndaki bir toplantıda oldu. Dünyanın tabiat harikalarından biri olan bu yörede toplantı sonrası bir akşam yemeğindeydik. Masadakiler, ben, Greenspan ve o dönemde Arjantin Maliye Bakanı olan Cavalo.

Dünya ekonomileriyle yakından ilgilenen Greenspan ile Körfez Krizi'nin Türkiye ekonomisine olası etkilerini tartıştıktan sonra, Greenspan bana dönüp ‘‘Türkiye'de ne kadar yabancı para banknotu var?’’ diye sordu. Güvenilir bir veri olmamasına rağmen, kendi düşüncemin 4-5 milyar dolar civarında olduğunu söyledim. Cavalo'ya dönüp ‘‘Sizde ne kadar var?’’ diye sordu. Cavalo'nun cevabı ‘‘7-9 milyar dolar arasında’’ diye oldu.

Hiç şaşırmamış gibi görünen Greenspan, ‘‘Dolar kullanmanıza bir itirazım yok da, şu banknotları bize geri verin. Bize çok pahalıya mal oluyorsunuz’’ diye şakalaştı.

FED'in Başkanı olmak yalnızca ABD ekonomisinin değil, tüm dünya ekonomilerinin gidişatları konusunda iyi bir buruna sahip olmayı gerektiriyor."

KÜRESEL EKONOMİYE DAMGA VURDU

Görev yaptığı dönemde yalnızca ABD ekonomisini değil, gelişmekte olan ülkelerden Avrupa'ya kadar tüm finans piyasalarını etkileyen Greenspan, merkez bankacılığı tarihinde silinmesi zor bir iz bıraktı.

Kimi ekonomistler için istikrarın mimarı, kimileri için ise 2008 krizine giden sürecin hazırlayıcılarından biri olan Alan Greenspan, ardında ekonomi tarihinin en tartışmalı ancak en etkili miraslarından birini bırakarak hayata veda etti.

patronlardunyasi.com