Dünya
Burak ARTUNER
Bazı ayakkabılar yürümek için üretilir, bazıları koşmak için…
#video_9748031#
Bazıları da tarihe geçmek için!
14 Aralık 2008'de Bağdat'ta bir çift ayakkabı, tam da bunu yaptı.
Iraklı gazeteci Muntazer el-Zaidi, dönemin ABD Başkanı George W. Bush'un basın toplantısında ayağa kalktı, ayakkabılarını çıkardı ve birer birer Amerikan Başkanı'na doğru fırlattı.
Bush eğildi.
Ayakkabı geçti.
Sonra ikinci ayakkabı geldi.
Bush yine eğildi.
Ama o gün yalnızca Bush'un başından iki ayakkabı geçmedi.
O ayakkabılar, siyasetin, savaşın, protestonun ve Türk ayakkabıcılığının üstünden uçtu aslında.
Çünkü hikâyenin en şaşırtıcı taraflarından biri, Bush'a fırlatılan ayakkabıların İstanbul Küçükçekmece'de üretilen Baydan'ın Model 271'i olduğunun açıklanmasıydı. Şirketin verdiği bilgiye göre model uzun süredir üretiliyordu ve olaydan sonra bir anda dünya çapında tanınır hale geldi.
Yani…
Ayakkabı Türk'tü.
Öfke Iraklı, hedef ABD başkanıydı...
Ortaya çıkan hikâye ise tam anlamıyla küreseldi...
O eylemin ardından 'ayakkabı fırlatma' eylemleri dünyanın pek çok yerine yayıldı.
Nereden geldi aklına şimdi bu hikâye diyenleriniz olabilir.
Söyleyeyim...
İngiliz gazetesi Daily Mail'de bugün Iraklı gazeteci Muntazer el-Zaidi'yle yapılan bir röportajı okudum...
Oradan geldi...
El-Zaidi, bugünkü röportajında, "Zamanı geri çevirebilseydim bile, bunu yaptığım için hiç pişman değilim. Bush, Irak halkının kendisini çiçeklerle karşılayacağını iddia ediyordu, oysa ben onu güçle karşılamıştım" diyor...
BİR AYAKKABI, 370 BİN SİPARİŞ
Normalde bir ayakkabı fabrikasının patronuna “Ürününüz dünya gündemine girdi” denildiğinde bunun reklam, fuar, moda haftası veya büyük bir futbol yıldızı sayesinde olduğunu düşünürsünüz.
Baydan Ayakkabıcılık'ın başına gelen ise bambaşkaydı.
Şirketin satış yöneticisi Serkan Türk, olayın ardından Model 271 için 370 bin çiftlik sipariş aldıklarını açıklamıştı. Normalde yılda yaklaşık 15 bin çift satılan model için gelen bu talep, şirketin alışılmış satışının kat kat üzerindeydi. Talebi karşılamak için 100 yeni çalışan alınması gündeme geldi.
Irak'tan gelen siparişlerin yanı sıra ABD ve Avrupa'dan da talepler geldi.
Bir Amerikan şirketinin binlerce çift sipariş verdiği, Irak'tan gelen siparişlerin ise on binlerce çifti aştığı haberleştirildi.
Dahası vardı.
Model 271'in adı da pazarlama açısından yeniden düşünülmeye başlandı.
“Bush Shoe”…
Sonra daha vurucu bir isim:
“Bye Bye Bush.”
İşte Türk ayakkabıcılığının belki de en tuhaf reklam kampanyası böyle doğdu.
PATRON İÇİN BEREKET OLDU
İşin mizahi tarafı burada başlıyor.
George W. Bush için o ayakkabı siyasi bir protestoydu.
Muntazer el-Zaidi için işgal ve savaşa karşı öfkenin sembolüydü.
Ama İstanbul'daki üretici açısından?
Bir anda dünyanın dört bir yanından sipariş alan bir üründü!
Şirket yöneticileri, yıllardır ürettikleri ayakkabının bir anda dünya basınının manşetlerine çıkmasıyla karşı karşıya kaldı.
Hatta o dönemde Baydan'ın patronu Ramazan Baydan, ayakkabının adını “Bye Bye Bush” olarak değiştirmeyi düşündüklerini ve televizyon reklamı için çalışmalar yaptıklarını anlatıyordu.
Kapitalizmin mizahı bazen gerçekten güçlüdür.
Bir siyasetçi savaşa gider…
Bir gazeteci öfkesini ayakkabısıyla anlatır…
Bir ayakkabı fabrikası ise sipariş yetiştirmek için işçi arar...
“PİŞMAN DEĞİLİM”İN EN KOMİK HALİ
Peki ya ayakkabıları fırlatan gazeteci?
Muntazer el-Zaidi yıllar sonra da bu eyleminden pişman olmadığını her defasında söylemişti...
Hatta 2018'de Irak'taki seçimler öncesinde AFP'ye verdiği röportajda çok daha mizahi bir ifade kullanmıştı:
“Yaptığımdan pişman değilim; sadece o anda başka bir çift ayakkabım olmadığı için pişmanım.”
2023'te CBS'ye konuştuğunda ise espriyi daha da ileri götürdü:
“Tek pişmanlığım iki ayakkabımın olmasıydı.”
O gazetecinin sosyal medya hesabına bakıyorum...
Irak'ta hâlâ şimdi yolsuzluklarla mücadele ediyor.
19 Temmuz'da yaptığı bir paylaşımda; "Bugün Yayın Mahkemesi'nde yozlaşmış askeri komutanlardan birinden bana karşı bir celp var.
Hapse geri döneceğim için heyecanlıyım" demiş...
8 Ağustos'ta yolsuzluklara karışmış bazı yetkililerin lüks evlerinden görüntüleri paylaşarak "Bu saraylar küçük çaplı yolsuzlara ait, peki ya 2003'ten beri hükümette ve mecliste büyük çaplı yolsuzlar?" diyerek Irak'ta yolsuzlara tepkisini göstermiş...
Bugün iki haber...
İki gazeteci profili...
Biri; bazı şirketlerden haber yapma karşılığında 6 milyon dolar rüşvet aldığı ortaya çıkınca Forbes'taki işinden kovulan ve aldığı parayı 'Hediye' diye savunan editör...
Diğeri ülkesindeki yolsuzluklarla mücadele ettiği için hapse girmek üzere olan, bir zamanlar Bush'a ayakkabı fırlatan o Iraklı gazeteci...
Coğrafya kader derler...
Ben buna katılmıyorum.
Bazıları coğrafyanın kaderine boyun eğmez, bazıları kader der boyun eğer...
Her neyse konumuza yani Türk ayakkabılarına dönelim biraz...
Bush'a doğru uçan ayakkabılar oldukça ağır ve tehlikeli görünüyordu.
Oysa Baydan'ın patronu Ramazan Baydan, bir ayakkabının yaklaşık 300 gram olduğunu söylüyordu. Yani çift olarak yaklaşık 600 gram.
Mesele aslında ayakkabının ağırlığı değil, taşıdığı anlamdı.
Çünkü Arap kültüründe ayakkabının tabanını birine göstermek ağır bir hakaret kabul ediliyordu.
Dolayısıyla Zaidi'nin yaptığı yalnızca “ayakkabı fırlatmak” değildi.
O, dönemin siyasi atmosferinde ayakkabıyı bir protesto aracına dönüştürdü.
Ve bunu televizyon kameralarının önünde yaptı.
Dünya da o görüntüyü unutmadı.
Zaidi hapse girdi ve dokuz ay cezaevinde kaldı.
Ayakkabı ise İstanbul'daki üreticisine yüz binlerce çiftlik sipariş getirdi.
O PATRON NEREDE ?
Peki aradan geçen 18 yılda Baydan Ayakkabıcılık'a ne oldu ?
Patron Ramazan Baydan şimdi ne yapıyor ?
Baydan Ayakkabıcılık'ın internet sitesi yayında değil...
İnternette yer alan telefonları çalışmıyor...
Bir mail adresine Ramazan Baydan'la görüşmek istediğimi yazdım ama bir dönüş olmadı...
'Umarım ekonomik krizde vs. firmanın ya da patronun başına bir iş gelmemiştir' diye geçirdim içimden...
Eğer bir yanıt gelirse, patronla görüşebilirsem siz okuyucularımızı elbette haberdar edeceğim.
Sağlıcakla kalın.
patronlardunyasi.com