Kültür-Sanat
Sultanlar, çarlar, kraliçeler ve devirlerinin en mühim simaları adına yapıldılar; bir zamanlar diplomasinin anahtarı oldular... 1600’lü yıllardan 1900’lerin başına uzanan devirlere ait cep saatleri, bir sergiyle gözler önüne seriliyor. Cumhurbaşkanlığı Kültür Sanat Büyük Ödülü sahibi Mehmet Çebi’nin koleksiyonunda yer alan antika saatler, Tophane-i Amire’de sanatseverlerle buluşuyor. “Mehmet Çebi Koleksiyonu’ndan Muhteşem Cep Saatleri” adlı sergide, aralarında Osmanlıya has üretilen nesnelerin de yer aldığı 330 saat teşhir ediliyor. Cep saatlerinin doğuşu, gelişimi, âdeta birer sanat eserine dönüşmeleri ve ülkeler arası münasebetlerde yer edinmeleri ortaya konuyor.
SULTAN PORTRELİ CEP SAATLERİ
Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz’in portrelerinin, Sultan Abdülhamid’in ise tuğrasının yer aldığı Osmanlı cep saatleri, serginin en dikkati çeken parçaları arasında yer alıyor. Osmanlı sarayının 18. ve 19. asırlardaki siparişleri doğrultusunda Avrupa’nın önde gelen saat ustaları tarafından üretilen eserler de sergide görülebiliyor. Öte yandan Rus Çarı I. Nikolay’ın 1844’te İngiltere Kraliçesi Victoria’ya sunduğu saat de serginin gözdeleri arasında...
Koleksiyonda ayrıca 17. yüzyıl Fransız Blois mine geleneğinin nadir örnekleri, aristokrat çevrelerde moda olan ve kemere zincirle takılarak taşınan chatelaine saatler ile karmaşık çalar mekanizmalarına sahip özel üretimler de yer alıyor.
Sergi, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki estetik zevki gözler önüne serdiği gibi, Osmanlıların zamana verdiği önemi de anlamayı sağlıyor.
CEP SAATLERİ 15. ASIRDA DOĞDU
Serginin danışmanı ve eksper Metin Gurger, cep saatlerinin 15. asırdan itibaren Avrupa’da üretilmeye başladığını kaydederek “İlk cep saatleri Almanya’da doğmuş. İnsanlar saatin kaç olduğunu anında görebilmek adına saatleri ceplerinde taşımak istemişler. Bu nesneler ilk zamanlarda sıradan insanlar için değil, aristokratlar için yapılmış” diyor.
Tekniğin gelişmesiyle saatlerin küçülüp daha sanatlı hâle geldiğini söyleyen Gurger, sözlerine şöyle devam ediyor: İlerleyen devirlerde İngiltere, Fransa ve İsviçre’de de birçok usta ortaya çıkmış. İlk cep saatleri bronzdan yapılmış. Daha sonra Avrupalı zenginler altın saatlere rağbet göstermişler. Mine sanatının gelişmesiyle daha süslü ve sanat değeri olan cep saatleri ortaya çıkarılmış. 1700’lerle birlikte ise elle tutulur, havalı saatler üretilmiş.
TUVAL GİBİ KULLANILDILAR
Tuval gibi kullanılan saatlerdeki mine resimlerini de anlatan Gurger “Mine, renk pigmentleri ve cam elyaflarıyla oluşturuluyor. Mine sanatçıları 3-5 santimetrelik dar bir yere resimlerini çiziyor. Daha sonra pişirilerek eser ortaya çıkarılıyor. Mine sanatı Fransa’da doğuyor ama sanatçılar din savaşları yaşanınca Cenevre’ye göç ediyorlar. Böylece 1800’lerin başlarında Cenevre mineciliği üst düzey bir seviyeye geliyor” diye konuşuyor.
EN İYİ ESERLER OSMANLIYA GELDİ
“Bu sergide yer alan eserler kendi dönemlerinin en iyi saatleri arasından seçildi” diyen Gurger, sözlerine şöyle devam ediyor: Mehmet Çebi uzun yıllardır koleksiyonculuk yapıyor ama bu saatleri son üç yıldaki yoğun çabasıyla bir araya getirdi. Koleksiyonda yer alan eserlerin bir kısmı Osmanlı için farklı ustalar tarafından üretilen cep saatlerinden meydana geliyor. Namazdan ötürü, zaman mefhumu bizde çok önemli kabul edilmiş. Atalarımız saati biraz da bu yüzden sevmiş. Ayrıca Osmanlı yıkıldığı ana dek dünyadaki büyük devletler statüsünde olduğu için saatlerin en iyilerini İstanbul’a getirmişiz. En büyük saat ustalarından Abraham-Louis Breguet, Osmanlı için üretim yapmış. Breguet’nin yaptığı eserlerin Topkapı Sarayı’nda da görülebiliyor. Dünyanın en büyük saat müzesi olan The Patek Philippe Museum’da Osmanlı bölümü var. Bu eserler oldukça kıymetli kabul ediliyor.
Sergide, Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz portreli saatlerin olduğunu da hatırlatan Metin Gurger “Bunların bizzat padişahlar tarafından kullandığını kesin olarak bilmemiz mümkün değil” ifadelerini kullanıyor.
MÜZE FİKRİ VAR
Metin Gurger, Mehmet Çebi’nin koleksiyonunda -bir kısmı henüz sergilenmeyen- yaklaşık bin cep saati olduğunu kaydederek İstanbul’da bir cep saati müzesi kurmayı düşündüklerini sözlerine ekliyor.
patronlardunyasi.com