Advertisement
Sanayi kullanım oranı ne kadar arttı?
EKONOMİ / 15 saat önce
Sanayi kullanım oranı ne kadar arttı?
Rusya, Türkiye'den alınan domateslerde virüs görüldüğüne ilişkin uyardı
DÜNYA / 15 saat önce
Rusya, Türkiye'den alınan domateslerde virüs görüldüğüne ilişkin uyardı
Bir şirketin daha müşteri bilgileri sızdırıldı
EKONOMİ / 15 saat önce
Bir şirketin daha müşteri bilgileri sızdırıldı
Güven endeksi hizmet ve perakendede arttı, inşaatta azaldı
EKONOMİ / 15 saat önce
Güven endeksi hizmet ve perakendede arttı, inşaatta azaldı
HABERLER>FİNANS
3 Temmuz 2019 Çarşamba - 15:05

Özel sektör dış borç öderken, kamu yeni borç alıyor

Hazine ile TCMB borçlarını arttırarak dış borç geri ödemesi yapan özel sektörün döviz talebini kısmen karşılamış

Özel sektör dış borç öderken, kamu yeni borç alıyor

Bir ülke için en sıkıntılı ekonomi-politik başlığının dış borçlar olduğu konusunda herkes hemfikirdir sanırım. Türkiye’nin son 150 yıllık tarihi dış borçlardan alınacak derslerle doludur. Tarih kitapları, Duyunu Umumiye’den, Lozan’dan, döviz krizlerinden, OECD ve IMF ile yapılan anlaşmalara geniş yer veriyorlar. 

Ancak nedense bu konular sadece okunuyor, ezberleniyor. Ama gerçek anlamda ders alınıyor mu emin değilim. 

Değilim çünkü dersler alınsaydı dış borçlara biraz gem vurulur, büyüme hızı kesilirdi. Oysa yayınlanan son veriler tam tersini gösteriyor. 

Türkiye’nin dış borç stoku, Mart 2019 itibariyle 453,4 milyar dolar olmuş. Büyüklük olarak stok geçen yılsonuna göre 8,6 milyar dolar artmış. Ancak, daha önemlisi, reel borç oranı (dış borç stoku / milli gelir) 1989 yılından sonraki dönem için rekor düzeye, yüzde 60,6’ya çıkmış. Diğer bir deyimle, ekonomi 100 dolar gelir üretmek için 61 dolar kadar borçlanmış. Bu oran 2001 Krizinde %56,5; 2009 Küresel Krizi’nde ise yüzde 41,6 imiş. 

Reel borç oranının büyüklüğü, geri ödeme sorunun ne aşamada olduğunun en önemli işaretidir. Ekonomi ürettiği hasılanın büyük kısmını borç geri ödemek için kullanmak zorunda kalıyor demektir. 

İç borçlar ülkenin kendi parasıyla ödendiği için dış borçlar kadar fazla sorun yaratmazlar. Çünkü dış borç ödemek için döviz gelirinin yeterli olması gerekir. Yeterli döviz yoksa, yerel para (TL) olsa bile döviz bulunmayınca dış borç ödemek büyük sorunlar yaratabilir. Çoğu zaman borcu borçla ödemek gerektiği göz önüne alınırsa, yeniden borçlanmak için yüksek faiz ödenmek zorunda kalınır. Böylesi bir gelişme ekonomiyi daha dışa bağımlı hale getirir. Dahası böylesi bir durum, içeriden dışarıya kaynak transferi anlamına gelir ki, az gelişmiş ekonomilerin 1990 sonrasındaki en başat sorunudur.

Dış borç stokunun durumunu daha iyi anlayabilmek için verilere bir de sektörlerdeki yıllık değişim açısından bakmak gerekir.

Bu gelişmeyi kolay anlatabilmek için aşağıdaki grafiği hazırladım. Grafik yıllar (2019 ilk çeyrek) itibariyle kamu + TCMB (mavi çubuklar) ve özel sektörün (kırmızı çubuklar) dış borç stokundaki değişimi gösteriyor.

2004 sonrasında özel sektörün dış borç stoku her yıl çoğalmış. Hazine ve T.C. Merkez Bankasının dış borçlarındaki artışlar daha sınırlıymış. 

2018 yılında ekonomi kısmi döviz şokuna girince özel sektör dış borç geri ödemeye başlamış, stokunu azaltmış. Buna karşılık kamu ve TCMB artan döviz ihtiyacını karşılayabilmek için dış borçlanmaya devam etmişler. Geçen yıl Hazine ve TCMB 8,1 milyar dolar yeni dış borç alırken, özel sektör 18,7 milyar dolar borç geri ödemiş. Stokunu azaltmış.

Benzeri durum bu yılın ilk üç ayında da görülüyor. Hazine 7,8 milyar dolar yeni dış alırken, özel sektör sadece 838 milyon dolar yeni borç bulabilmiş.

Kısacası Hazine ile TCMB faizine ve vadesine bakmadan yükselen döviz talebini karşılayabilmek adına borçlarını artırmışlar. Böylelikle dış borç geri ödemesi yapan özel sektörün döviz talebini kısmen karşılamışlar. 

Bu sayede döviz kurlarının artış hızı biraz olsun kesilmiş.

Şimdi sorumuzu soralım ve yazıyı bitirelim. Bu nereye kadar sürdürülebilir? Diğer bir deyimle, kamu ne kadar daha borç alacak da özel sektöre yardımcı olacak?

Hakan Özyıldız/T24

AYRICALIKLI ÜYELİK
Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol
Adınız, Soyadınız:
E-posta adresiniz:

YORUMLAR


Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM

BENZER HABERLER

Döviz alımında vergi iki katına çıkıyor
Arap sermayeli banka havlu mu atıyor? 150 kişiyi çıkaracak
ING o şehirde şubesini kapattı
Dışardan 2.25 milyar dolar daha geliyor
Hazine yeni ihraçla bir yıllık borçlanmanın yüzde 92’sini altı ayda yapmış olacak
Borsa 100 bini aştı, Dolar/TL enflasyon verisini bekliyor
Umut yastık altında! Mevduata güvence yüzde 50 artıyor..
Moody’s: Türkiye’nin bankacılık sisteminde görünüm halen negatif
Bitcoin 11 bin doların altına düştü
Erdoğan: Ülkemizin isminin daha fazla zikredildiğini gördük
EKONOMİ / 9 saat önce
Erdoğan: Ülkemizin isminin daha fazla zikredildiğini gördük
Yıldız Holding'den yeni açıklama: Cumhurbaşkanımızla aynı fikirdeyiz, denetimler artmalı
EKONOMİ / 13 saat önce
Yıldız Holding'den yeni açıklama: Cumhurbaşkanımızla aynı fikirdeyiz, denetimler artmalı
Yüksel Yıldırım'dan Kazakistan'a 400 Milyon Dolarlık temel!
PATRONLAR / 15 saat önce
Yüksel Yıldırım'dan Kazakistan'a 400 Milyon Dolarlık temel!
Milyarderler varlıklarını İsviçre’ye taşıyor
DÜNYA / 15 saat önce
Milyarderler varlıklarını İsviçre’ye taşıyor
Sanayi kullanım oranı ne kadar arttı?
EKONOMİ / 15 saat önce
Sanayi kullanım oranı ne kadar arttı?
ABD'ye kaptırdığımız 1.4 Milyar Dolar geri almak için 1.5 Milyon Dolar ödeyeceğiz
DÜNYA / 15 saat önce
ABD'ye kaptırdığımız 1.4 Milyar Dolar geri almak için 1.5 Milyon Dolar ödeyeceğiz
Oğul Biden, torpil için 2 Milyon Dolar istemiş!
DÜNYA / 15 saat önce
Oğul Biden, torpil için 2 Milyon Dolar istemiş!
Fatih Altaylı'dan flaş iddia: Bazı müteahhitlerin üzeri çizildi!
EKONOMİ / 15 saat önce
Fatih Altaylı'dan flaş iddia: Bazı müteahhitlerin üzeri çizildi!
Patronlar Dünyası uygulamasını indirin, günün gelişmeleri cebinize gelsin.
Google Play
App Store
Ana Sayfa Patronlar Ekonomi Finans Gündem Dünya Spor Medya Tekstil İşte Başaranlar Aktüel
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva
X

AYRICALIKLI ÜYELİK

Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol