Advertisement
Serenay Sarıkaya banka reklamından kaç milyon TL alacak?
AKTÜEL / 13 dk. önce
Serenay Sarıkaya banka reklamından kaç milyon TL alacak?
Minik kızın bakışı ailesine servet kazandırdı
DÜNYA / 22 saat önce
Minik kızın bakışı ailesine servet kazandırdı
Doğan ve Şahin uçuşa geçti; fiyatları 60 Bin TL'ye çıktı
OTOMOBİL / 22 saat önce
Doğan ve Şahin uçuşa geçti; fiyatları 60 Bin TL'ye çıktı
Erdoğan-Putin zirvesinin ana gündemi belli oldu
DÜNYA / 23 saat önce
Erdoğan-Putin zirvesinin ana gündemi belli oldu
HABERLER>FİNANS
21 Aralık 2020 Pazartesi - 08:34

Adnan Bali: İşlerin iyiye gitmesinin kilidi ters dolarizasyon

"Türkiye ekonomisinin en temel sermayesi güvendir. Güven sarsıldığında problem çıkar" diyen Bali, "Serbest piyasa dinamikleriyle örtüşmeyen işlerin yeni ekonomi yönetimi ile düzelebileceğine dair bir kanaat oluştu" açıklamasında bulundu.

Adnan Bali: İşlerin iyiye gitmesinin kilidi ters dolarizasyon

Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Adnan Bali, ülke ekonomisinin en temel sermayesinin güven olduğunun altını çizerek, “Petrol gibi doğal kaynağı, yeterli sermayesi, tasarruf fazlası olmayan bir ülke dış kaynak kullanmak zorunda. Dış kaynak kullanabilmek için de güven duyulan bir taraf olunmalı. Güven sarsıldığında problem çıkar. Son dönemde ifade edildiği üzere, güvenin de karşılığı basittir aslında; hukuk ve serbest piyasa" dedi.

Annesi merhum Sabiha Bali'nin anısını yaşatmak üzere, cezaevi olarak kullanılan binanın kütüphaneye dönüştürülmesiyle ilgili hazırlanan belgesel filmi izledikten sonra bir grup ekonomi gazetecisinin sorularını yanıtlayan Türkiye İş Bankası Genel Müdürü Adnan Bali önemli açıklamalarda bulundu.

Serbest piyasa ve hukuk alanında şu anda tutturulmuş olan olumlu çizginin sürdürülmesi halinde, başka jeopolitik streslere de çok maruz kalınmazsa işlerin düzelebileceğini vurgulayan Bali, “Benim gördüğüm, Merkez Bankası Başkanımız, Hazine ve Maliye Bakanımız, piyasa mekanizmasının esas alınacağı konusunda net bir yaklaşım ortaya koyuyor. Bizimle yaptıkları istişarelerde de ‘Siz işletmelerinizi iktisadi tutarlılıkla piyasa mekanizmalarının gerekliliklerine göre yönetmelisiniz’ şeklinde, kamuoyuna verdikleri mesajların aynısını vermişlerdir” diye konuştu.

"Samimi bir anlayışla karşı karşıyayız"

Şu anda bu yaklaşımın, zamanlama itibariyle de çok iyi bir başlangıç olduğunu ifade eden Bali, “Ben şu anda olağanüstü bir diyalog ve koordinasyon ortamı görüyorum. Gerek reel sektörle gerek özel sektörle gerek akademik dünya ile çok yoğun bir temas söz konusu. ‘Usulden diye’ de değil, karşılıklı etkileşimle, doğrudan politikaları konu edinen bir yaklaşımla... ‘Bizi eleştirin, yanlış gittiğini düşündüğünüz şeyler konusunda bizi uyarın’ diyen samimi bir anlayışla karşı karşıyayız” dedi.

Serbest piyasa dinamikleriyle örtüşmeyen işlerin yeni ekonomi yönetiminin açıklamaları ve yaptıklarıyla birlikte düzelebileceğine dair bir kanaat oluştuğunu söyleyen Bali, şöyle devam etti: “Bunun kamuoyunda yeteri kadar etki yapabilmesi için sürdürülebilirliği önemli. Merkez Bankası Başkanımızın ‘Enflasyonda kalıcı düşüşe ikna olmadığımız sürece parasal sıkılaştırma devam edecektir. Şartlar gerektirdiğinde ilave parasal sıkılaşmaya da gidilebilecektir’ demesi kıymetli bir şey. Bu, sadece bugüne özgü değil, ileriye doğru da önemli. Piyasa, şu anda bunu olumlu alıyor ama iskontolu olumlu alıyor. Çünkü ‘Ne kadar tatbik kabiliyeti olabilir?’, onu görmek istiyor. Biz de İş Bankası olarak her zaman olduğu gibi bu politikaların sürdürülebilirliğini sağlamada üzerimize düşeni yapmaya hazırız.”

"Hızlı başarılara ihtiyaç var"

Ekonomi yönetiminin şu anda ortaya koyduğu bu tabloyu sürdürebilmesi ve bunun kesintiye uğramaması için bazı küçük, hızlı başarılara ihtiyaç olduğunu vurgulayan Bali, “Biz bunu sağlamalıyız; ülke olarak, ekonomi olarak, büyük kuruluşlar olarak bunun sağlanması için, bu kredibilitenin artması için çalışmalıyız. İşler iyiye gitmeli ki bu politikalar sürdürülebilir olsun. Bunun da kilidini ters dolarizasyonda görüyorum. Bir şekilde ters dolarizasyon oluşmalıdır” dedi. Döviz alımlarında esasen yaygın şekilde perakende, küçük tutarlı bir alım tablosundan bahsedilemeyeceğini ifade eden Bali, dövizde ortalama alım seviyelerine yaklaşıldığında hızlı çözülmeyle birlikte ters dolarizasyonun başlayacağını söyledi.

Önceden kur yükseldiğinde bunun döviz kazandırıcı faaliyetlerde bulunanlarda, ihracatçılarda rekabet gücü yarattığını, ancak şu anda pandeminin buna yeterince izin vermediğini ifade eden Bali, şöyle konuştu: “Tabii ki insan hayatı en kıymetli hadise. Ondan taviz verme şeklinde değil ama mümkün olduğu kadar da ekonomik aktiviteyi sürdürülebilir kılmak için tedbirlerle bunu bir arada götürmeye çalışıyorlar. Bu olabilirse, aşı ile birlikte ülkeler bu sarmaldan yavaş yavaş çıkabilirse, ters dolarizasyonla bunun hızlanması mümkündür. Bana göre bu, baz senaryo olmalıdır.”

Makroekonomik göstergelerdeki bozulmalara ilişkin Bali, ekonomide 2018’in ikinci yarısından itibaren majör sıkıntılar yaşanmaya başlandığını, bozulan göstergelerin düzeltilebilmesi için şu anda, yapılmış olan düzenlemelerin kaldırılması suretiyle önceki döneme dönüldüğünü, ancak aradan geçen süre içerisinde de önemli bir kaybın oluştuğunu düşündüğünü söyledi.

"Serbest piyasa kültürü zarar gördü"

İzlenmiş olan ekonomi politikaları nedeniyle serbest piyasa kültürünün zarar gördüğünü belirten Bali, Mayıs 2019’da katıldığı bir toplantıda da ifade ettiği şu sözleri aktardı: “Serbest piyasa bolluk, bereket demektir. Kontrol ise darlık, bereketsizlik, kısıt demektir. Çünkü gerçekte olmayabilecek talepleri uyarır, fiili hale getirir. Bir şeyin kısıtlı olduğu, olabileceği hissini verdiğiniz andan itibaren, insan organizması dahi savunma refleksiyle bunu ihtiyacının üzerinde talep etmeye başlar. Bunun için serbest piyasanın ilkelerine ve dinamiğine sonuna kadar bağlı kalmak önemli. Kısa dönemlerde arzu ettiğimiz sonuçları hemen vermiyor diye biraz meşakkatli olabilecek bu yoldan vazgeçmenin sonuçları olur. Bazen daha farklı uygulamaların kısa sürede sonuç verebilir olması pratik gelebilir ama kalıcı olamaz. Daha kötüsü tahrip edicidir. Serbest piyasa ve bunun hukukunun oluşması bu bakımdan son derece önemlidir.”

Kazanımların, 2018’in 2. yarısından sonra rahip kriziyle başlayan süreçte üst piyasa bozulmaları ve onun makroekonomik yansımalarıyla kaybedildiğini söyleyen Bali, Türkiye’nin yıllarca en önemli çıpası olan ve yabancılar karşısında Türkiye hikâyesi anlatırken en önemli dayanak olarak aktardıkları bütçe açığının GSYİH’ya oranındaki artışa dikkat çekti. Bu oranın geçmişte yüzde 1,1-1,3 arasında tutulduğunu belirten Bali, “İki seçim yapıldığı yıllarda dahi bunlar korunuyordu. Biz bunu çatır çatır anlatıyorduk. Yabancı da ‘Siyasi gündem her ne olursa olsun bu ülkede mali disiplin var’ diyordu. Bu şimdi ne oldu? %5’ler civarında ” dedi.

Geçmişte bankacılık sisteminin NPL denilen sorunlu krediler oranının %1,4’lere kadar gerilediğini, şu anda ise bu oranın %4,5-5,5 civarında seyrettiğini ifade eden Bali, yakın izleme ve sorunlu krediler toplamının 4 özel bankada yüzde 20’ye yakın olduğuna dikkat çekti. Bali, ikinci grup krediler de düşünüldüğünde bunların hepsinin karşılık yükü olduğunu ve kârlılığı düşürdüğünü, kârlılık düştüğünde de özkaynak yeteri kadar beslenemediği için kredi kapasitesinin zayıfladığını söyledi.

İşlerin iyiye gitmesinin kilidi ters dolarizasyon

Önümüzdeki 6 ila 9 aylık süreçte ekonominin daha iyimser bir noktaya evrildiğini bütün üçüncü taraflar görebilirse güven tesis edilecektir. Hanehalkından başlayarak, hem başarılı iş insanlarının hem bilim insanlarının hem de yabancı yatırımcıların kaygı duymadığı bir hukuk düzeni ve öngörülebilir bir ortam oluşturulması Türkiye için faydalı olur.

İşler iyiye gitmeli ki yeni politikalar sürdürülebilir olsun. Bunun da kilidini ters dolarizasyonda görüyorum. Ters dolarizasyon baz senaryo olmalı. Ekonomide 2018’in ikinci yarısından itibaren majör sıkıntılar yaşanmaya başlandı, şu an düzenlemeler kaldırılsa bile önemli bir kayıp oluştu.

Kısa dönemlerde arzu ettiğimiz sonuçları hemen vermiyor diye yoldan vazgeçmenin sonuçları olur. Daha kötüsü tahrip edicidir.

İki seçim yapıldığı yıllarda bütçe açığı/GSYH oranı korunuyordu. Biz bunu çatır çatır anlatıyorduk. Şimdi yüzde 5’ler civarında.

Geleneksel olmayan, kredibilite kaybına neden olan bütün unsurlar teker teker gideriliyor.

Yüzde 18,5’ten kredi alanların önemli bir kısmı, mevduat yapıp arbitraj geliri elde edebildiler ya da döviz olarak değerlendirmeye başladılar.

Kalkınma planı güncellenmeli, sorumlular ıslak imzayla şahsen adreslenmeli.

Bugün programlar açıklıyoruz. 3 ay geçmeden revize ediyoruz, yeniden açıklıyoruz. Böyle bir yerde hangi güven, hangi öngörülebilirlik, hangi hesap verilebilirlik olur?

‘İcatçı’ bir tarzla çözüm arandı

İşler bir süre sıkışmaya başladığında sorunlara standart, uluslararası normlarla uyumlu olmayan “icatçı” bir tarzda yöntemlerle çözüm bulunmaya çalışıldığını belirten Bali, şöyle konuştu:

“Hayatın hiçbir alanında 'olabilecekten' daha fazlası elde edilemez. Bu, bilime aykırı. Kısa vadede olur gibi zannedildi. Onun için de yöntemler denendi. Merkez Bankası rezervleri eridi, enflasyon yükseldi, işsizlik yükseldi. Bunun dolar ve faizler üzerindeki etkileriyle de reel sektöre, oradan bankacılık bilançosuna her yere etkisi oldu. Şu anda yapılanlar da bunların ayıklanması, temizlenmesi sürecine işaret ediyor. Neler yapılıyor? Geleneksel olmayan, kredibilite kaybına neden olan bütün unsurlar teker teker gideriliyor.”

Yüzde 18,5’ten kredi alanlar, iş ve istihdam yaratmadı

Geçen yıl mevduat faizleri yüzde 22-23 bandında iken yüzde 18,5 ile kredi paketi açıklandığını ve İş Bankası’nın bu pakete katılmadığını hatırlatan Bali, “Tutarlı olmayan bir şeyi yaparak güvenilirliği tahrip ettiğimizde yarın zaten doğru iş yapma güvenilirliğimizi kaybederiz” dedi. Açıklanan paketin ekonomiye beklendiği gibi etki etmediğinin altını çizen Bali, “Benim gördüğüm şey şu; yüzde 18,5’ten kredi alanlar aş, iş, istihdam mı yarattılar? Ne oldu? Krediyi alanların önemli bir kısmı, mesela mevduat yapıp arbitraj geliri elde edebildiler ya da döviz olarak değerlendirmeye başladılar. Bir kısmı da ‘İhtiyaten tutayım ne olur ne olmaz belki bu krediye ulaşamayabilirim’ dedi. 22-23 mevduat faizi varken 18,5’ten kredi vermeye başlayınca ve sonrasında her toplantıda bir faiz indirimi geleceği beklenti olmaktan çıkıp siyasi bir öngörü haline dönüşünce, daha önce kredi kullananlar dahi kredisini kapattı ve beklemeye başladı. Kredi talep edenler de bunu fiyatın daha da düşeceği öngörüsüyle ‘Herhalde buradan daha aşağıya inmez’ dediği yere kadar bekledi, talebini öteledi. Kredi talebi de tam o dibin bulunduğu yerden sonra canlanmaya başladı. Bu nedenle paket, aslında ekonomiyi canlandırmaya da yetmedi, krediyi artırma hedefine de hizmet etmedi” diye konuştu.

Planlar güncellenip gerçekleşmeler açıklanmalı

Adnan Bali, geçmişte, 25 ana başlık içeren bir kalkınma programı ile politikalar ve stratejiler belirlendiğini, bunun altında da 1.300 civarında aksiyon planı oluşturulduğunu hatırlattı.

Bali, bu aksiyonların yeniden gözden geçirilip güncellenmesi gerektiğini dile getirerek “Sorumlular ıslak imzayla şahsen adreslenmeli. Kamuoyuna belirli periyotlarla önceden taahhüt edilmiş hedeflerdeki gerçekleşmeler açıklanmalı. Öngörülebilirlik ve hesap verilebilirlik ancak böyle bir düzenle olur. Bugün programlar açıklıyoruz. 3 ay geçmeden programları revize ediyoruz, yeniden açıklıyoruz. Böyle bir yerde hangi güven, hangi öngörülebilirlik, hangi hesap verilebilirlik olur? Onun için ben mevcut durumun kolay olmamakla beraber, çözülebilecek ve yönetilebilecek olduğunu düşünüyorum” dedi.

Hakan Güldağ/Dünya

AYRICALIKLI ÜYELİK
Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol
Adınız, Soyadınız:
E-posta adresiniz:

YORUMLAR


Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM

BENZER HABERLER

Dolar/TL haftaya yükselişle başladı
Piyasalar kritik faiz kararını bekleyecek
Prof Kara: Faiz, sorunları tek başına çözecek bir sihirli değnek değil
Londra finans merkezi olma özelliğini kaybedecek
Dövizcilerin parası battı! Kapalıçarşı’da Foreks vurgunu
Doların düşme nedeni ne? Ekonomist Mahfi Eğilmez açıkladı
4 ayda 8 Milyar dolar çıktı! Sermayeye dikkat!
Prof. Dr. Daron Acemoğlu’ndan Türk bankaları için korkutan uyarı
S&P, Türkiye için 2021'de üç değerlendirme yapacak
Serenay Sarıkaya banka reklamından kaç milyon TL alacak?
AKTÜEL / 13 dk. önce
Serenay Sarıkaya banka reklamından kaç milyon TL alacak?
Hayri Yazıcı 8 ay sonra taburcu edildi!
PATRONLAR / 15 dk. önce
Hayri Yazıcı 8 ay sonra taburcu edildi!
Flarmoni Derneği'nde taciz skandalı: Asansörde...
KÜLTÜR-SANAT / 22 dk. önce
Flarmoni Derneği'nde taciz skandalı: Asansörde...
Almanya'da çekişmeli geçen seçimleri kim kazandı?
DÜNYA / 30 dk. önce
Almanya'da çekişmeli geçen seçimleri kim kazandı?
Sahil Bezci'nin FETÖ soruşturmasında ifadeleri ortaya çıktı
EKONOMİ / 29 dk. önce
Sahil Bezci'nin FETÖ soruşturmasında ifadeleri ortaya çıktı
Erdoğan: Biden, bana o konuyu hiç açmadı
DÜNYA / 12 saat önce
Erdoğan: Biden, bana o konuyu hiç açmadı
Bodrum Belediye Başkanı’ndan Ali Ağaoğlu’na tepki: Bodrum markasını kullanma hakkını size kim verdi?
EKONOMİ / 12 saat önce
Bodrum Belediye Başkanı’ndan Ali Ağaoğlu’na tepki: Bodrum markasını kullanma hakkını size kim verdi?
NG Kütahya Seramik'den 2 Milyar TL'lik dev yatırım!
EKONOMİ / 14 saat önce
NG Kütahya Seramik'den 2 Milyar TL'lik dev yatırım!
Patronlar Dünyası uygulamasını indirin, günün gelişmeleri cebinize gelsin.
Google Play
App Store
Ana Sayfa Patronlar Ekonomi Finans Gündem Dünya Spor Medya Tekstil İşte Başaranlar Aktüel
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva
X

AYRICALIKLI ÜYELİK

Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol