Doğa
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) internet sitesinde yer alan duyuruya göre, son dönemde etkili olan zayıf La Nina hava olayı, El Nino-Güney Salınımı (ENSO) nötr koşullara ve yılın ilerleyen döneminde ısınmaya yol açabilecek bir El Nino'ya dönüşebilir.
El Nino ve La Nina gibi hava olayları, insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkili olduğu daha geniş bir çerçevede yaşanırken, uzun vadede küresel sıcaklıkları artırıyor, aşırı hava olaylarını güçlendiriyor ve mevsimsel yağış ile sıcaklık düzenlerini etkiliyor.
Duyurudaki tahminlere göre, mart-mayıs döneminde ENSO nötr koşulların oluşma olasılığı yüzde 60, nisan-haziran döneminde ise yüzde 70'e yükseldi. Aynı dönem için La Nina olasılığı yaklaşık yüzde 30, El Nino olasılığı ise yaklaşık yüzde 10 ile düşük görülüyor.
Öte yandan, mayıs-temmuz döneminde nötr koşulların oluşma olasılığı yüzde 60 iken, El Nino oluşma ihtimali istikrarlı şekilde artarak yaklaşık yüzde 40'a ulaşıyor.
Ayrıca yılın bu döneminde yapılan öngörüler, ENSO tahmin becerisini etkileyen "boreal baharı öngörülebilirlik bariyeri" nedeniyle genellikle daha az güvenilirlik taşıyor.
KÜRESEL SICAKLIKLARDA EL NİNO ETKİSİ
Duyuruda görüşlerine yer verilen WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, gelecek aylardaki koşulları takip edeceklerini belirterek, şunları kaydetti:
"2023-2024'teki son El Nino, kayıtlardaki en güçlü 5 El Nino'dan biriydi ve 2024'te gördüğümüz rekor küresel sıcaklıklarda rol oynadı. El Nino ve La Nina için mevsimsel tahminler, milyonlarca dolarlık ekonomik kayıpları önlememize yardımcı olur ve tarım, sağlık, enerji ve su yönetimi gibi iklime duyarlı sektörler için temel planlama araçlarıdır. Ayrıca, insani yardım operasyonlarını ve afet risk yönetimini desteklemek ve hayat kurtarmak için WMO tarafından sağlanan iklim istihbaratının önemli parçalarıdır."
EL NİNO'NUN EN SICAK YIL OLUŞUMUNDAKİ ROLÜ
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, AA muhabirine, iki hava olayının Ekvatoral Orta-Doğu Pasifik'te deniz yüzeyi sıcaklıklarında başlayan değişimle basınç ve akıntı ile rüzgar sistemlerinde farklılıklara yol açtığını söyledi.
En son 2023-2024'te etkili olan kuvvetli El Nino nedeniyle küresel sıcaklıklarda yükseliş görüldüğünü hatırlatan Türkeş, 2024'ün El Nino'nun da katkısıyla küresel aletli gözlem kayıtlarındaki hem en sıcak yıl hem de 1,5 derece küresel ısınma eşiğinin aşıldığı ilk yıl olduğunu aktardı.
Türkeş, küresel deniz yüzeyi sıcaklık anomalilerine göre, Ekvatoral Orta-Doğu Pasifik'te normallerinden yaklaşık 0,5 ila 1-1,5 derece daha soğuk koşulların hakim olduğunun altını çizerek, "Gözlemlere baktığımızda şu anda Ekvatoral Orta-Doğu Pasifik'te ve Hint Okyanusu'nun bazı bölgelerinde normallerinden görece daha soğuk koşullar var. Bu bir anlamda El Nino sinyali olmaktan ziyade çok kuvvetli olmamakla birlikte şu anda zayıf bir La Nina evresinin Ekvatoral Orta-Doğu Pasifik'te yaşandığını gösteriyor." değerlendirmesinde bulundu.
Öte yandan Türkeş, bugünden kuvvetli bir El Nino tahmininin yapılamaması dolayısıyla gelecek aylarda iklimin kendi değişkenliğine ve küresel ısınmaya bağlı olacak ısınma üzerinde ek bir El Nino etkisinin beklenmediğini vurguladı.
EL NİNO VE LA NİNA, BÖLGESEL VE KÜRESEL ETKİLERE SAHİP
Şu an nötre yakın bir La Nina etkisi olduğunun altını çizen Türkeş, şunları kaydetti:
"Daha çok nötr ve nötrden sonra da daha düşük olasılıkla özellikle temmuz sonrasında yüzde 40 olasılıkla oluşma şansıyla bir El Nino'ya geçiş söz konusu olacak. El Nino-Güney Salınımı 2 ila 5 ya da bazı dönemlerde 2 ila 7 yılda bir oluşan bir okyanus atmosfer birleşik olayı. Bazı yıllarda tek ya da birkaç yıl El Nino, bazı yıllarda tek ya da birkaç yıl La Nina veya nötr koşullar şeklinde etkili oluyor. Ama tüm bunların hem bölgesel hem küresel iklim üzerinde farklı bölgesel dinamiklerle farklı etkileri olduğunu biliyoruz. Öngörüler, ağustosa kadarki dönemde nötr koşulların daha baskın olacağını gösteriyor.
Eğer temmuz sonrasında kuvvetli bir El Nino başlarsa, Ekvator ve Orta-Doğu Pasifik'te ve o bölgedeki basınç, rüzgar sistemlerinde o sıcak olayı oluşturacak önemli bir değişiklik olursa, kuşkusuz yaz sonuyla küresel yüzey sıcaklıklarında şimdiden söylemek çok zor ama sıcaklıklarda 0,1-0,2 bölgeden bölgeye değişir, küresel sıcaklıklarda da en fazla 0,2 ancak ağustosla hep El Nino devam ederse geçmiş analizlere göre 0,2 ila 0,3 dolayında ek ısınma söz konusu olabilir."
patronlardunyasi.com