Patronlar

Burak ARTUNER 

Otomarsan’ın ilk ürettiği model olan 0 302, şehirlerarası yolculukların vazgeçilmezi olmuştu. Türkiye’yi ilk kez modern otobüs kavramıyla tanıştıran otobüs olan 0 302 uzun yıllar otobüs yolculuklarında yolcuların da otobüsçülerin de ilk tercihi oldu.

Fabrikada üretilen ilk otobüs, Mayıs 1968’de banttan çıkmıştı. Kırmızı-krem renkli aracın, ilk olmasından kaynaklanan bazı kusurları vardı. Yine de, açılış nedeniyle Türkiye’ye gelen Daimler-Benz yöneticilerini karşılamak üzere Yeşilköy Havalimanı’na bu araç gönderildi. Fabrika’da 8 Haziran 1968 günü yapılan açılışta ise banttan ikinci çıkan mavi-bej renkli otobüs kullanıldı. Otobüslerin açılışa yetiştirilmesi için ilk iki gün boyunca herkes sabahlamıştı. İlk otobüs, bir gelin gibi süslenmiş olarak kapıdan çıkarılırken, fabrikada bayram havası esiyordu. Türk yapımı ilk Mercedes-Benz otobüs, aylardır büyük zorluklarla, özveriyle canla başla çalışan ekibin gurur vesilesi olarak, artık yola çıkmaya hazırdı.

Otomarsan'ın ilk imalat müdürü Bedirhan Çelik (Arkada sağda) bir Arap müşteriye O 302yi tanıtırken. Mardin doğumlu olan Bedirhan Çelik, Arapça bildiği için efsane otobüsün Arabistan'a ihracında önemli roller üstlenmişti.

1968'DE YOLLARA ÇIKTI

Mercedes-Benz Türk Emekli Genel Koordinatörü o zamanlar Bedirhan Çelik'ti. O günleri bir söyleşisinde şöyle aktarmıştı: "Davutpaşa fabrikasının açılışını yapacağız. 1 tane otobüs yapmışız. Allah’a şükür 1 tane daha yapmıştık. Çünkü yerli yapılan kablo demeti çalışmıyordu. O gece sabaha kadar çalıştık. Alman ustalar bile fiilen çalıştı o gece otobüsleri yetiştirdik. Almanları almaya havalananına gittik. Ahmet Veli Menger ve Kadir Has önümüzde oturuyor. Arkalarında ise Johann Mayr ve ben. Kadir Bey “ne güzel şeyler yaptık.” Ahmet Veli Menger ise “arkandaki iki gence şükret, biz ne yaptık? Onlar her şeyi yaptı.” dedi.

1 numaralı otobüs Havalimanına giden araçtı bazı eksiklikleri vardı 2 numaralı ise güzel olan. Fabrikadaki açılışta ise 2 numaralı O302 sergilendi. O gün kim 1 numarayı kim 2 numarayı alacak diye ortaklar arasında konu oldu. Kadir Bey “asla tek numaraları almam” deyince, yıllarca satılan O302’lerin çift numaraları Kadir Has’a, tek numaralar ise Mengerler’e gitti." diye aktarmıştı. 

Piyasadan büyük talep görmesine karşın ilk yıl fabrikada sadece 73 otobüs üretilebilmişti. Çünkü fiziki şartların yetersizliği kadar, mevzuat zorlukları ve döviz yokluğu nedeniyle yurtdışından malzeme temininde de ciddi sıkıntılar vardı. Buna rağmen Otomarsan çalışanları, kimi zaman ihtiyaç duydukları donanımları donanım ve teçhizatı kendi imkanlarıyla geliştirerek, kimi zamanda sorunlara pratik çözümler üreterek imalatın devam etmesini sağlıyorlardı. Beklentilerin üzerine çıkan talep nedeniyle daha ilk yılında Davutpaşa Fabrikası’nda kapasite artışı zorunlu hale gelmişti.

17.03.2013 Soldan 4'üncü Bedirhan Çelik

Tesisin kuruluş kapasitesi tek vardiyada günde yaklaşık 1 araçtı. Fabrika 17 bin 500 metrekare üzerine kurulmuştu; bunun 8 bin 600 metrekaresi kapalı alandan oluşuyordu. Başlangıç kadrosunda 6 mühendis, 12 konstrüktör ve teknisyen, 40 memur ve 235 işçi olmak üzere 293 kişi görev almıştı. Bir otobüsü üretmek için Bin 200 saat işçilik ve 18 bin parça malzemeye ihtiyaç duyuluyordu. Açılıştan kısa bir süre sonra çift vardiyaya geçilerek yılık üretim kapasitesi yükseltildi. Ardından fabrikada bazı ek geliştirmeler yapılarak 1972 yılında 1000 adetlik üretim rakamına erişildi.

17 YIL BOYUNCA PAZARIN TEK HAKİMİ OLDU

Türkiye’de otobüs taşımacılığında yeni bir devrin kapıların açan 0 302, otobüs pazarının en genç üyesi olmasına rağmen satış başarılarıyla sektördeki konumunu hızla yükseltti. Efsane otobüs, yüzde 93’lere ulaşan payıyla, üretimde kaldığı 17 yıl boyunca pazarın tek ve mutlak hakimi oldu. Bu başarı, aynı zamanda Otomarsan’ı Türkiye’nin en önemli sanayi kuruluşlarından biri haline getirdi.

İşte bu otobüsün yollara çıkmasında ve 17 yıl zirvede kalmasında pay sahibi olan Bedirhan Çelik'e, Mercedes-Benz Türk AŞ'den ilanlı veda geldi.

Şirketin ilanında şu ifadelere yer verildi: "Mercedes-Benz Türk'ün ülkemizdeki temellerinin atılmasında büyük emekleri olan, şirketimizin bugünlere hazırlanmasında öncü rol üstlenen ve kurumsal hafızasında silinmez izler bırakan, Türk otomotiv sanayisinin değerli duayenlerinden Emekli Koordinatörümüz Sn. Bedirhan Çelik'in vefatını büyük bir üzüntü ile öğrendik.

Sn. Çelik'in kıymetli ailesi ve sevenlerine başsağlığı ve sabırlar dileriz."

patronlardunyasi.com