Ekonomi

Toygun ATİLLA

Netflix, Türkiye’deki onuncu yılını kutluyor. Kutlamanın merkezinde büyük bir rakam var.

10 milyar lira.

Şirket, 2026–2028 döneminde Türkiye’deki yerli dizi ve filmlere bu tutarda yatırım yapacağını açıkladı.

Ardından büyük bir başarı hikâyesi anlatılmaya başlandı.

Ben o rakama biraz daha yakından bakmak istiyorum.

Üç yıla yayılan 10 milyar liranın yıllık ortalaması yaklaşık 3,3 milyar lira. Haberlerde kullanılan yaklaşık 200 milyon dolarlık karşılığını esas alırsak yılda 66,7 milyon dolar ediyor. Elbette yatırım Türk lirasıyla açıklandığı için gelecekteki dolar karşılığı değişebilir.

Peki bu para gerçekten ne kadar büyük?

BİR TELEVİZYON KANALININ BİR SEZONLUK MALİYETİ

Türkiye’de haftanın dört ya da beş akşamı yeni dizi yayımlayan bir televizyon kanalı düşünün.

Sezonu 30 hafta kabul edersek yılda 120 ila 150 yeni bölüm eder.

Bölüm başına 750 bin ila 1 milyon dolarlık yapım maliyeti varsayımıyla, tek bir kanalın yayın akışı etrafında oluşan sezonluk üretim ekonomisi 90 ila 150 milyon dolara ulaşabiliyor.

Bu rakamlar bütün dizilerin gerçek bütçeleri değil. Üretimin büyüklüğünü göstermek için kullandığım hesap.

NOW, Star TV, atv, Kanal D ve Show TV’yi düşünün.

Bu kanalların hepsi aynı sayıda dizi yayımlamıyor, aynı parayı harcamıyor. Finansman yükünün tamamı da kanalların üzerinde değil. Yapımcılar risk alıyor, uluslararası satışlardan gelir bekleniyor.

Ama ortada her sezon yeniden finanse edilmesi gereken büyük bir üretim var.

Netflix’in yıllık ortalama 66,7 milyon dolarlık yatırımını aynı bölüm maliyetlerine böldüğümüzde yaklaşık 67 ila 89 televizyon bölümü karşılığı çıkıyor.

Yuvarlak hesap 80 bölüm.

Elbette televizyon dizisiyle dijital platform için çekilen film ve dizilerin süreleri, maliyetleri farklı. Bu, yalnızca paranın büyüklüğünü anlamak için yaptığım bir karşılaştırma.

Şimdi soruyorum, Türk televizyonlarının her yıl ayakta tuttuğu bu üretim ekonomisi neden aynı alkışı almıyor?

NETFLIX TÜRKİYE’DEN NE KADAR KAZANIYOR?

Bence asıl sorulması gereken sorulardan biri bu.

Netflix’in Türkiye’deki abonelik gelirini bilmiyoruz. Şirketin kamuoyuna açıkladığı, bağımsız olarak doğrulanabilen ayrıntılı bir Türkiye gelir tablosu yok.

Benim sektör değerlendirmem, aylık abonelik gelirinin 30–40 milyon dolar aralığında olabileceği yönünde.

Bu rakamın bir tahmin olduğunu özellikle belirtiyorum.

Doğruysa yıllık 360–480 milyon dolarlık abonelik gelirinden söz ediyoruz.

Bu durumda Netflix’in açıkladığı yıllık ortalama 66,7 milyon dolarlık yerli yapım yatırımı, tahmini abonelik gelirinin yüzde 14–19’una karşılık geliyor.

Yani yaklaşık iki aylık abonelik geliri.

Elbette abonelik gelirinin tamamı kâr değil. Vergi, teknoloji, pazarlama, dağıtım ve içerik maliyetleri var.

Ama bir şirketin Türkiye’ye yaptığı yatırım konuşulurken bu ülkeden ne kadar kazandığını sormak da son derece doğal.

Netflix gerçek rakamı açıklarsa hesabı tahminlerle değil, şirketin verileriyle yaparız.

TÜRK DİZİSİ DÜNYAYA NETFLIX’LE AÇILMADI

Büyük yatırım açıklamalarının arasında unutulan bir gerçek var.

Türkiye, dünyaya dizi satmayı Netflix’ten öğrenmedi.

Kara Sevda, Muhteşem Yüzyıl, Ezel, Bir Zamanlar Çukurova, Adını Feriha Koydum, Mucize Doktor…

Bu yapımlar farklı dönemlerde dünyanın pek çok ülkesine ulaştı.

Türk televizyonları, yapımcıları ve dağıtımcıları yıllar içinde uluslararası bir pazar kurdu.

Bugün Türk dizilerinin 190 ülkeye ihraç edildiği ve sektörün ihracat gelirinin 1 milyar doları aştığı açıklanıyor.

Netflix’ten önce kurulmuş büyük bir endüstriden söz ediyoruz.

Peki Netflix on yılda bu endüstriye hangi kalıcı markayı kazandırdı?

Elbette başarılı yapımları oldu. Bir Başkadır, Kulüp ve başka diziler hem Türkiye’de hem yurt dışında ilgi gördü.

Şirket, 90’dan fazla yerli yapımının 90’ı aşkın ülkede Top 10 listelerine girdiğini söylüyor.

Ancak bir platformun izlenme listesine girmekle, yıllar boyunca farklı ülkelerde satılan, yeniden yayımlanan ve gelir üretmeye devam eden bağımsız bir dizi markası yaratmak aynı şey değil.

Ben Netflix’in Türkiye’de geçirdiği on yılda, geleneksel Türk dizilerinin uluslararası pazarda yarattığı türden kalıcı bir ekonomik marka ortaya koyduğuna henüz ikna olmuş değilim.

OYUNCULAR NEDEN HESAP VERİYOR?

Bir de kutlamanın yapıldığı döneme bakalım.

Televizyon sektörü maliyet krizi yaşıyor. Diziler pahalılaşıyor, kanallar zorlanıyor, yapımcılar risk alıyor.

Böyle bir ortamda oyunculara ücretlerini düşürüp düşürmeyecekleri soruluyor.

Neden?

Sektördeki maliyet artışının tek sorumlusu oyuncular mı?

Dijital platformların oyuncu, senarist ve yönetmen piyasasında yarattığı rekabetin ücretlere etkisi yok mu?

Bence Netflix bu değişimin önemli aktörlerinden biri. Bunun ne ölçüde etkili olduğunu anlamak için sözleşmelere, ücretlerin yıllar içindeki değişimine, enflasyona ve döviz kuruna bakmak gerekiyor.

Elbette oyuncuların ücretleri de tartışılabilir. Ancak sektörün bütün sorunlarını onların kazançları üzerinden açıklamak doğru değil.

Bir yanda yatırımı alkışlanan küresel platform, diğer yanda maliyet krizinin hesabı sorulan oyuncular var.

Bana bu tablo adil gelmiyor.

ASIL MESELE HAKLARIN KİMDE KALDIĞI

Benim asıl kaygım ise başka.

Türk televizyonculuğu yıllar içinde yalnızca dizi üretmedi. Kendi yapımcılarını, dağıtım şirketlerini ve uluslararası satış ağlarını oluşturdu.

Başarılı diziler farklı ülkelere satıldı. Yıllar sonra yeniden gösterildi. Yeni gelirler yarattı.

Şimdi küresel platformlarla birlikte bu düzen değişiyor.

Bir Türk yapımcı Netflix için dizi çektiğinde eserin hakları kimde kalıyor?

Yapımcı o diziyi başka ülkelere satabiliyor mu?

Yıllar sonra yeniden gösteriminden kim gelir elde ediyor?

İzleyici verilerini kim kontrol ediyor?

Elbette bütün sözleşmeler aynı değil. Ama tam da bu nedenle bu soruların cevaplarını bilmek istiyorum.

Çünkü bir ülkeye yapılan yatırımın değeri yalnızca harcanan parayla ölçülmez.

O parayla ortaya çıkan eserin gelecekte kime kazandıracağı da önemlidir.

Benim korkum, dünyaya kendi markalarını satan Türk dizi endüstrisinin zamanla küresel platformlara sipariş üzerine içerik üreten bir sektöre dönüşmesi.

Netflix’in bilinçli olarak Türk dizisini yok etmeye çalıştığını iddia etmiyorum. Böyle bir niyeti gösteren kanıtım yok.

Ama şirketin küresel ticari çıkarlarıyla Türk yapımcılarının uzun vadeli çıkarlarının her zaman aynı olmayacağını düşünüyorum.

Bu nedenle Netflix’in Türkiye’deki yatırımlarına yalnızca harcanan para üzerinden bakılmasına itiraz ediyorum.

10 MİLYAR LİRANIN HESABI

Netflix’e birkaç sorum var.

Açıklanan 10 milyar liranın ne kadarı 2026’da zaten harcandı, ne kadarı gelecek iki yıl için yeni yatırım?

Türkiye’den elde edilen yıllık abonelik geliri ne kadar?

Yerli yapımcılarla yapılan sözleşmelerde fikrî mülkiyet ve uluslararası satış hakları kimde kalıyor?

Netflix’in on yıllık faaliyetinin sonunda Türkiye’de ne kadar kalıcı ekonomik değer oluştu?

Bu soruların cevapları olmadan 10 milyar liralık açıklamayı tek başına büyük bir başarı olarak göremiyorum.

Netflix’in Türkiye’de yatırım yapmasına elbette itirazım yok.

Yeni işler üretmesine, oyuncularımıza ve senaristlerimize dünyanın kapılarını açmasına da karşı değilim.

Ama Türk dizisinin bugünkü gücünü Netflix’e borçluymuşuz gibi davranılmasını kabul edemem.

Bu ülkenin televizyonları, yapımcıları, senaristleri ve oyuncuları yıllarca risk alarak dünyanın en büyük dizi ihracat pazarlarından birini oluşturdu.

Şimdi bu endüstrinin geleceğini konuşmamız gerekiyor.

Türkiye kendi markalarını dünyaya satan bağımsız bir dizi endüstrisi olarak mı kalacak, yoksa küresel platformların içerik tedarikçisine mi dönüşecek?

Benim için asıl soru bu.

10 milyar liranın gürültüsünü duyduk.

Şimdi hesabını görelim.

patronlardunyasi.com