Kamu Özel Sektör İşbirliği (KÖİ) Araştırma Merkezi Başkanı Eyüp Vural Aydın, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı saldırılar ile İran'ın misillemelerinin bölgedeki yatırım ortamının çok ciddi yara almasına neden olduğunu belirterek, "Bu savaş, mutlaka bölgenin genel olarak ekonomik görüntüsünü etkileyecek. Özellikle büyük yatırımları daha çok etkileyecek Önümüzdeki dönem uluslararası yatırımcıların Körfez ülkelerine ilgisi mutlaka azalacaktır" dedi.
BİRÇOK PROJE BAŞLATILMIŞTI
Aydın, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve bölgedeki diğer Körfez ülkelerinin son yıllarda petrol dışı ekonominin geliştirilmesine odaklandığını anımsatarak, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Ekonomilerini petrole bağımlı halden kurtarmak için birçok proje ve vizyon çalışması başlatmışlardı. Bunların başında BAE ve Suudi Arabistan gelirken, onları Umman, Kuveyt, Bahreyn ve Katar gibi ülkeler takip etti. Bu vizyon projelerin temelinde 'petrol dışı ekonominin geliştirilmesi' yatıyordu. Ekonomileri biraz daha uluslararası yatırımcılara ve uluslararası piyasalara açmaktı. Savaş belki petrol fiyatlarını artırarak onlara buradan elde edeceği gelirleri artırma imkânı sağladı. Ancak savaş petrol dışı ekonomilerin ve yatırım ortamının çok ciddi yara almasına neden oldu. Yaklaşık 20 yıldır buna yönelik bir ekonomik büyümeyi hedeflemişken şimdi tam tersi bir durumla karşı karşıya kaldılar. Sigorta fonları, emeklilik fonları, devletlerin varlık fonları gibi uluslararası yatırımlar uzun vadeli vizyona sahip güvenli alanlara giderler. Önümüzdeki dönem uluslararası yatırımcıların Körfez ülkelerine ilgisi mutlaka azalacaktır çünkü görece belirsizlik var. İran'daki savaşın nasıl sonuçlanacağı belli olmadığı için şu anda özellikle uluslararası sermayeye ve uluslararası yatırımlara dayalı büyüme politikası gösteren BAE gibi ülkeler bundan ciddi anlamda etkilenebilir. Bu ülkelerin ekonomileri uluslararası sermayeye bağlı olduğu için orada yatırımlar açısından ciddi bir ekonomik etkilenme söz konusu olacak."
ÇAĞRI MERKEZİ VE YAPAY ZEKA YATIRIMLARI ARTIK ZOR
Aydın, son birkaç yıldır çağrı merkezleri ve yapay zeka yatırımlarının Dubai ve Suudi Arabistan'da çok arttığını hatırlatarak, savaşın ilk anlarında buraların vurulduğunu, bu nedenle söz konusu merkezlerin artık bölgeye gelmesinin çok kolay olmayacağını anlattı. Amazon'un bulut bilişim şirketi Amazon Web Services'in (AWS) Suudi Arabistan'da yapay zeka bölgesi kurmak için 5 milyar dolarlık anlaşma yaptığını anımsatan Aydın, kısa vadede bu konuda bir ilerleme beklenmediğini söyledi.
Aydın, Suudi Arabistan'ın Vizyon 2030 projesinin yurt dışı sermayeye de bağlı olduğuna işaret ederek, "Bu projelerde gecikmeler olacaktır. Özellikle petrol fiyatlarının ve iş gücü maliyetlerinin artması bu projelerde bütçe aşımlarına neden olacak. Lojistik problemleri ve fiyat artışları inşaat sürelerini geciktirecek. İnşaat süreleri uzayacak, maliyetler artacak. Yani önümüzdeki dönemde özellikle altyapı yatırımlarında bölgedeki projelerde ciddi sorunlarla karşılaşacağımızı öngörüyorum" ifadelerini kullandı.
YATIRIMLAR ENERJİ VE SAVUNMAYA
Eyüp Vural Aydın, belirsizlik ortamının uluslararası sermayenin yatırım kararlarını etkileyeceğinin altını çizerek, şu açıklamalarda bulundu:
"Gelişmiş ülkelerin sermayeleri kendi ülkelerine daha yakın ve görece daha belirgin pazarlara doğru kayacak önümüzdeki dönem. Yani bu net bir şekilde gözüküyor. Petrol dışı ekonomiye yatırımlar bölgedeki ülkeler için ciddi anlamda azalacak. Bunun başında finans ve turizm geliyor. Önümüzdeki dönemde yatırımlar bombalanan enerji tesislerinin yenilenmesi ve daha korunaklı hale gelmesi için yapılacak. İkinci olarak da savunma harcamalarına yoğunlaşacak. Çünkü aslında bölgenin savunma anlamında ne kadar kırılgan olduğunu görmüş olduk. Yatırımlar bu üç alana odaklanacaktır. Turizm, yapay zeka, dijitalleşme ve finans alanları gibi yatırımların önümüzdeki dönem azalacağını söylemek yanlış olmaz."
patronlardunyasi.com