Katılım bankaları, 2005 yılından beri her yıl ortalama yüzde 32 oranında büyüdü. Bu yılki büyüme hedefleri yüzde 20. Bankacılık sektöründen aldıkları pay şimdilik yüzde 5.35’lerde. Önümüzdeki 10 yıllık hedefleri ise bu payı yüzde 10’a çıkarmak...
2013 yılı katılım bankaları için adete bir dönüm noktası oldu. Faizsiz bankacılık olarak bilinen katılım bankacılığı sektörü Başbakan Yardımcısı Ali Babacan’ın “İki kamu bankası, katılım bankacılığı da yapacak” açıklamalarıyla dikkatleri tekrar üzerine çekti. Körfez bölgesinden bir dizi bankanın katılım bankacılığı lisansı almak için BDDK’ya (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu) başvurduğunun dillendirilmesi de bu alana ilgiyi artırdı.
Katılım bankalarındaki bu hareketlenme Türkiye’de faaliyet gösteren mevduat bankalarını da harekete geçirdi. Büyük mevduat bankaları, “Şayet lisans verilirse biz de katılım bankacılığı yapmak isteriz” taleplerini kısık sesle de olsa dillendirmeye başladı. Sonuçta gözler karar verici olan BDDK ve hükümete çevrildi…
HIZLI BÜYÜYOR
Son dönemde katılım bankacılığına yönelik artan ilgi çok da tesadüf değil. Sektöre ilişkin rakamlar bu ilgiyi açıkça ortaya koyuyor. Örneğin, Türkiye’de faaliyet gösteren dört katılım bankasının toplam aktifleri 2005 yılından bu yana yıllık ortalama yüzde 32 oranında artarak 70 milyar TL’ye ulaştı. Aynı dönemde bankacılık sektörünün toplam aktif büyümesi ise yüzde 19’larda kaldı. Bu rakamlara göre, son yedi yılda katılım bankaları bankacılık sektörüne göre yüzde 50’yi aşan oranda daha hızlı büyüdü. Söz konusu dönemde katılım bankalarının 290 olan şube sayısı ise bugün 850’yi aştı. Yılsonuna doğru bu rakamın 900’e yaklaşması bekleniyor.
Ancak katılım bankacılığının toplam bankacılık içindeki payı yine de çok düşük seviyelerde. Sektördeki hızlı büyümeye rağmen bugün söz konusu pay yüzde 5.35’lerde bulunuyor. Ancak aynı verinin 2005 yılında sadece yüzde 2.60 olduğunu da hatırlatalım.
Sektör temsilcileri ve analistlere göre, katılım bankacılığındaki hızlı büyüme önümüzdeki dönemde de devam edecek. Beklentiler, söz konusu bankaların pazar payının 10 yıl içinde iki kat artışla yüzde 10’lara yükseleceği yönünde.
50 YILLIK GEÇMİŞİ VAR
Faizsiz bankacılık yani katılım bankacılığı sadece Türkiye’de değil dünyada da çok hızlı büyüyor. 1963 yılında Mısır’da Ahmed en-Naccar tarafından kurulan ilk katılım bankasından bu güne kadar geçen 50 yılda İslami bankalar toplam 1.5 trilyon dolarlık bir büyüklüğe ulaştı. Çok sayıda İslami bankacılık merkezi oluştu. İslami finans konusunda en önemli merkez ise Malezya oldu. Bugün Malezya’da İslami bankacılığın payı, genel bankacılık sektörü içinde yüzde 20’lere ulaşmış durumda. 2012 yılının son çeyreğinde dünya genelinde ihraç edilen yaklaşık 130 milyar dolar değerindeki sukuk’un 100 milyar dolarlık kısmı yine Malezya tarafından ihraç edildi.
Bu konuda diğer önemli merkezler ise İran ve Suudi Arabistan başta olmak üzere Körfez ülkeleri… Suudi Arabistan’da İslami bankacılığın payı yüzde 35’ler düzeyinde.
Avrupa’daki en önemli merkez ise İngiltere. Bugün halen 34 milyar dolar değerinde sukuk Londra borsasında işlem görüyor.
DÜNYADA DA HIZLI BÜYÜYOR
Hal böyle olunca 50 yıllık geçmişi olmasına rağmen global bankacılık ve finans piyasaları içinde önemli paylara ulaşan İslami bankacılığın önümüzdeki dönemde payını daha da artırması bekleniyor. Bu nedenle halen 1.3 trilyon dolar büyüklüğe ulaşan İslami varlıkların yılsonunda 1.8 trilyon dolara, 2015 yılında ise 2 trilyon dolara ulaşacağı hesaplanıyor. Dünya genelinde 130 milyar dolar büyüklüğe ulaşan sukuk ihraçlarının ise 2015 yılında 200 milyar dolar seviyesine çıkacağı tahmin ediliyor.
Ufuk UYAN / Kuveyt Türk Genel Müdürü
“Yakında XTM şubeleri açılıyor”
KUVEYT Türk, 2013’ü yüzde 31 büyümeyle (24.1 milyar TL’lik aktif büyüklükle) kapatmayı hedefliyor. İlk altı ayda bankanın yüzde 25’lik bir büyüme oranı yakaladığını söyleyen Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, “Bu yıl kredilerde yüzde 33, mevduatta 36, karlılıkta ise 18’lik bir büyüme öngörüyoruz” diyor. 2013 yılının katılım bankacılığı açısından hareketli geçeceğini ifade eden Uyan’la Kuveyt Türk’ün 2013 yılı faaliyetleri ve sektörü konuştuk…
Kuveyt Türk olarak bu yıl hangi alanlarda ne kadarlık bir büyüme öngörüyorsunuz?
Orta vadede biz de KOBİ segmentine ağırlık vermeyi planlıyoruz. Bankamızın orta vadeli stratejik planlamasında kredilerde yıllık ortalama yüzde 30, KOBİ segmentinde ise yüzde 40’a yakın büyüme hedefi var.
2013’de bankacılık sektörü ve katılım bankacılığı ne düzeyde büyüyecek?
Bankacılık sektörü, 2013 sonunda 1.5 trilyon TL aktif büyüklüğe ulaşabilir. 2013 yılı ilk çeyrek rakamlarına göre sektör yüzde 5’e yakın büyürken, katılım bankalarının yüzde 6’nın üzerinde büyüdüğü görülüyor. Bu trendin devam edeceğini ve katılım bankalarının sektörden alacağı payın artacağını düşünüyoruz.
Çıkarmayı planladığınız yeni ürün ve hizmetler var mı?
Kuveyt Türk’te bireysel ve işletme bankacılığı ürünleri temelde dört ayrı birim tarafından geliştiriliyor. Bunlar, mevduat ve altın, krediler, kartlar ve POS ile Alternatif Dağıtım Kanalları (ADK). Bu kapsamda 2013’de mevduat ve altın tarafında yeni bir birikim hesabı ve internetten fon toplamayı sağlayacak bir kanal oluşturmayı planlıyoruz.
Krediler tarafında ise yakın zamanda “sat ve geri kirala” denilen yeni bir leasing ürününü hayata geçirdik. Yılın son çeyreğinde ise Batı Anadolu bölgesinde tarım bankacılığına başlayacağız. Ayrıca son Maliye Bakanlığı tebliği ile zorunlu kılınan yeni nesil ödeme kaydedici cihazlarla ilgili çalışmalarımız da tamamlanıyor. 1 Ekim’e kadar bir firma seçip müşterilerimizin cihaz teminini sağlayacağız. Öte yandan, “döviz POS” ve “sanal POS” projelerimiz de bitmek üzere. Kart tarafında ise yenilenmiş tasarımlar ve ayrıca umre ve hac da kullanılabilecek “Seyahat kart” yakında hayata geçecek. ADK birimimiz ise müşteriye göre özelleşebilen internet şubesini yakında hizmete sokacak. İnternet şubemizin kurumsal tarafını da yeniliyoruz. Yaz sonunda ise hem tablet hem de akıllı telefonlarda yeni uygulamalarımız olacak. “Altın gönder” uygulamamızla mobil cihazlarla müşterimiz olsun olmasın herkes bir başkasına altın gönderebilecek. Ayrıca bu yıl dijital şube konseptiyle konumlandırılan çağrı merkezi ve tüm bankacılık hizmetlerinin gerçekleştirildiği XTM şubelerinin açılması planlanıyor. Öte yandan, teyitli akreditif karşılığı ihracat yapan girişimcilerin finansman ihtiyacını karşılayacağız. Daha sonra avalli poliçe karşılığı doğrudan yurtdışı plasman riskini almak kaydıyla finansman sağlayacağız. Bu yıl Türkiye’de TL cinsi kira sertifikası ihracı da gerçekleştireceğiz. Ayrıca Katılım Bankaları Birliği olarak Eximbank kaynaklarına faizsiz esasta ulaşmak için çalışmalarımız da kısa sürede sonuçlanacak
Ahmet BEYAZ / Bank Asya Genel Müdürü
“Şube sayısı 300’e, ATM sayısı bine çıkacak”
BANK Asya Genel Müdürü Ahmet Beyaz, bu yılın ilk yarısında Bank Asya olarak aktiflerde yaklaşık yüzde 20, toplanan fonlarda yüzde 15, kredilerde ise yüzde 21’lere yakın artış yakaladıklarını belirtiyor. Bu yıl içinde 29 şube açan ve yılsonuna kadar 21 yeni şube daha açarak toplam şube sayısını 300’e çıkartmayı hedefleyen banka, 840 olan ATM sayısını ise bine çıkaracak. “Bu yıl yüzde 30 büyüme hedefliyoruz” diyen Beyaz, 2013 yılına ilişkin şu değerlendirmelerde bulunuyor…
Yurtiçi ve yurtdışı borçlanma programınız hakkında bilgi verebilir misiniz?
2013 ilk çeyreğinde Türkiye'deki ilk özel sektör kira sertifikası ihracını gerçekleştirdik. Burada 125 milyon TL tutarında bir yıl vadeli borçlanma yaptık. Önümüzdeki birkaç ay içinde yeni bir ihraç yapmak için de çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bankamız Mart 2013’de uluslararası piyasalardan 250 milyon dolar sermaye benzeri kredi temin etmişti. Böylece Türkiye'de sukuk formatında yapılan ilk ihracı da gerçekleştirmiş olduk. Piyasa şartlarının uygun olması durumunda yılsonuna doğru yeni bir sukuk ihracı daha yapabiliriz.
Yeni ürün ve hizmetleriniz olacak mı?
Bank Asya olarak son dönemde özellikle KOBİ ve Bireysel Bankacılığa önem verdik. Artık online ve mobil bankacılık gibi servislerimizle de müşterilerimize hizmet veriyoruz. Geçen yıl kurduğumuz Türkiye’nin ilk faizsiz emeklilik şirketi Asya Emeklilik ile bireysel emeklilik hizmeti veriyoruz. Yeni iştiraklerimizden Asya Yatırım Menkul Değerler ise, Türkiye’de bir katılım bankasının sahip olduğu ilk ve tek aracı kurum. Asya Yatırım, “katılım bankacılığı prensipleri” doğrultusunda tüm müşterilerimize sukuk ihraçları, halka arz, birleşme ve satın alma ile hisse senedi alım satımına aracılık hizmeti veriyor. Öte yandan portföy yönetim şirketi kurmak için çalışmalarımızı hızlandırdık.
Bu yıl hangi alanlarda ne kadarlık bir büyüme öngörüyorsunuz?
Bank Asya olarak 2013'teki kredi ve mevduat büyüme hedefimizi yüzde 25’lerin üzerinde belirledik. Bireysel bankacılıkta yüzde 30, KOBİ bankacılığında da yüzde 30 üzerinde büyümeyi hedefliyoruz. Ticari ve kurumsal segmentlerde ise kontrollü büyüyeceğiz. Bu yıl özellikle dış ticaret potansiyeli bulunan KOBİ'lere ve Anadolu’nun yükselen firmalarına ulaşmayı hedefliyoruz.
Sizce bu yıl bankacılık sektörü ve katılım bankacılığı ne düzeyde büyüyecek?
Bazı ülkelerde katılım bankalarının sektördeki payları yüzde 30’ların üzerinde. Türkiye’de ise yüksek büyüme sergileyen katılım bankalarının çok uzun olmayan bir zaman sürecinde payının yüzde 10’lara yükselmesi sürpriz olmaz.
İki kamu bankasının katılım bankası kurması gündemde. Bu sektörü ve sizi nasıl etkiler?
Yalnız kamu değil diğer konvansiyonel bankaların da katılım bankacılığı yapma konusunda düşünceleri var. Katılım bankacılığı lisansı almak için aralarında Körfez sermayesi ve ticari bankaların da yer aldığı bazı grupların BDDK’ya başvuruları olduğunu biliyoruz. Bu açılardan bakıldığında katılım bankacılığı Türkiye’de yükselen bir öneme kavuşmuş görünüyor. Sektörün büyümesi açısından da katılım bankacılığına yeni oyuncuların girmesi gerekiyor.
Derya GÜRERK / Türkiye Finans Genel Müdürü
“Bir yılda aktiflerimiz yüzde 42 büyüdü”
BU yılın ilk yarısında aktiflerinde yüzde 20 büyüme kaydeden Türkiye Finans, 2012 yılı haziran ayından bu yana ise bu oranı yüzde 42’ye çıkarttı. 2013 yılı ilk yarısında hedefler doğrultusunda büyüdüklerini söyleyen Türkiye Finans Genel Müdürü Derya Gürerk ile bankanın şubeleşme, borçlanma politikaları ve sektöre ilişkin beklentilerini konuştuk…
2013’e ilişkin borçlanma programınız hakkında bilgi verebilir misiniz? Sukuk ihracı düşünüyor musunuz?
Son iki yıldır katılım bankacılığı sektöründe en yüksek tutarlı murabaha sendikasyonlarına imza atıyoruz. Bu yıl 500 milyon dolar ile bugüne kadar katılım bankacılığı sektöründe alınan en büyük murabaha sendikasyonunu aldık. Piyasaya çıktığımız rakamın iki katı murabaha sendikasyonu sağladık. 360 milyon dolarlık kısmı iki yıl vadeli olan sendikasyon kredisi, uzun bir aradan sonra bu vadede gerçekleştirilen ilk işlem olma özelliği taşıyor. Ayrıca mayıs ayı başında uluslararası sukuk piyasasında beş yıl vadeli 500 milyon dolarlık kira sertifikası ihracı gerçekleştirdik. Bu yıl yeni ihraçları da gündemimize alabiliriz.
Bu yıl için yeni ürün ve hizmetler düşünüyor musunuz?
Mobil bankacılık alanında ciddi yatırımlar yapıyoruz. Örneğin, bankacılık hizmetlerini mobil şube ile akıllı telefonlara taşıdık. Mobil uygulamamızla en çok kullanılan bankacılık işlemlerine ilave olarak IBAN bilgisini SMS veya e-posta ile gönderme, profil fotoğrafı ekleme, en yakın şube ve ATM lokasyonunu öğrenme ve yol tarifi alma, barkod ile fatura ödeme gibi birçok özelliği bir arada kullanıcılarımızın hizmetine sunduk.
Geçen yıl bireysel müşterilerimiz için geliştirdiğimiz “Finansör Kart”ımıza beklenilenin üzerinde ilgi gördük. Ayrıca bu yıl HGS satışlarına da başladık ve müşterilerimize kredi kartlarında “Taksitle” hizmetiyle alışveriş sonrası taksit imkanı sağladık. KOBİ’ler için “Siftah Kart”ı, işletme bankacılığı müşterilerimiz için de “Faal Kart”ı kullanıma sunduk.
Şubeleşme politikanız hakkında bilgi alabilir miyiz?
2013 yılı ilk yarısında 13 şube açarak 233 şubeye ulaştık. Yılsonu itibarıyla 250 şubeye ulaşacağız. Çalışan sayımız da şubeleşmeye bağlı olarak artacak.
Sizce bu yıl, bankacılık sektörü ve katılım bankacılığı ne düzeyde büyüyecek?
Türkiye ekonomisinin 2013 yılında yüzde 3.5 ile 4 arasında büyüyeceği tahmin ediliyor. Söz konusu oran, geçen yılki büyümenin yüzde 60-70 üzerinde. Bu olumlu gelişmenin bankacılık sektörüne de yansıyacağını ve sektörün yüzde 20’ye yakın büyüyeceğini tahmin ediyoruz. Katılım bankacılığı ise son yıllarda olduğu gibi bankacılık sektörünün üzerinde büyüyecektir.
Kamu bankalarından bazılarının katılım bankası kurması, sektörü ve sizi nasıl etkiler?
Kamu bankalarının bu alanda faaliyete geçmeleri, rekabeti ve dolayısıyla da hizmet ve ürün kalitesini artıracak. Biz bu gelişmeden son derece memnunuz. Bu girişim aynı zamanda faaliyetteki katılım bankalarının ne denli başarılı performans sergilediğinin de göstergesi.
Fahrettin YAHŞİ / Albaraka Türk Genel Müdürü
“Personel sayımız yüzde 10 artacak”
ALBARAKA Türk, bu yıl aktiflerini yüzde 20 artırıp özkaynak karlılığını yüzde 15’in üzerinde tutmayı planlıyor. 2013 yılında da organik büyümesini sürdürecek olan banka, bu kapsamda 20 yeni şube açarak personel sayısını yüzde 10 artırmayı hedefliyor. Orta vadeli portföy hedeflerinin yüzde 40 KOBİ, yüzde 40 kurumsal, yüzde 20 bireysel olduğunu söyleyen Albaraka Türk Genel Müdürü Fahrettin Yahşi, bankanın diğer hedef ve planları hakkında sorularımızı yanıtladı…
Bu yıl çıkarmayı planladığınız yeni ürünler ve sunmayı düşündüğünüz yeni hizmetler var mı? Varsa bunlar hakkında bilgi verebilir misiniz?
Bu konudaki çalışmalarımızı bireysel ve ticari olarak planlıyoruz. Bireysel tarafta mevcut ürünlerimizde ve bu ürünlere bağlı süreçlerde iyileştirme, ürünleri geliştirme çalışmalarımız devam ediyor. Bunun yanında kentsel dönüşüme yönelik bireylere mortgage finansmanı sağlanmasına yönelik ürün çalışmalarımız da devam ediyor. Mevcut emeklilik planlarımızda bulunan Alternatif Kazanç Fonu’na ek olarak yakında Altın Fonu da çıkaracağız. Ayrıca yılsonuna kadar şubelerimizden fiziki altın satışını da başlatacağız. Ticari tarafta ise KOBİ’lerle büyümeyi hedefliyoruz. Bu doğrultuda KOBİ’lere özel çözümler sunan yeni ürün ve hizmet çalışmalarımız devam edecek.
Borçlanma programınız ve sağlamayı planladığınız kaynakla ilgili bilgi verebilir misiniz?
Bu yıl, Türkiye’deki ilk, dünyadaki ise üç dört işlemden biri olan murabaha sukuk formatında bir işlem yaptık. Sermaye yeterlilik rasyomuzu yükseltmek amacıyla yaptığımız 10 yıl vadeli 200 milyon dolar tutarındaki bu ihracı başarıyla tamamladık. Bu yıl murabaha sendikasyon kredimizi yenileyeceğiz. Yakın zamanda talep toplama aşamasına geçmiş olacağız.
2013’ün son çeyreğinde de yakın zamanda yaşanan olumsuz ortamın dağılması ve global piyasaların durumuna göre ikinci bir sukuk işlemimiz olabilir. Bu arada yeni SPK Kira Sertifikaları Tebliği’ne göre, Sahipliğe Dayalı Kira Sertifikası veya uluslararası literatürde sukuk ijara formatında düşündüğümüz sukuk işlemini de en uygun ekonomik ve politik koşullar altında yapmayı planlıyoruz.
2013’de bankacılık sektörü ve katılım bankacılığı ne düzeyde büyüyecek? Pazar paylarında artışlar öngörüyor musunuz?
Bu yıl katılım bankacılığı sektöründeki aktif büyümenin yine bankacılık sektörünün üzerinde kalarak yüzde 20’yi aşacağını tahmin ediyoruz. Bu yüzden katılım bankalarının pazar payı da artacak.
İki kamu bankasının katılım bankası kurması gündemde. Bu sektörünüzü ve Albaraka Türk’ü nasıl etkiler?
Kurulacak her katılım bankası, ister özel ister kamu olsun sektörün gelişimine önemli ölçüde katkı sağlayacaktır. Uzun vadede yüzde 20’lik bir pazar payı hedeflendiğinden özellikle kamu katılım bankalarının sektöre girişinin olumlu olacağını düşünüyoruz.
Esin Çetinel/Para Dergisi