Dünya

Feramuz ERDİN 

Hindistan’ın en büyük şirketler topluluğu Tata’da tartışılan artık yalnızca bir başkanlık koltuğu değil.

Masada üç soru var:

Tata’yı kim yönetecek?
Tata Sons borsaya açılacak mı?
Ve 158 yıllık imparatorlukta son sözü yüzde 66 hisseyi elinde tutan vakıflar mı, yoksa şirketin yönetim kurulu mu söyleyecek?

ANA HİSSEDAR İLE YÖNETİM KURULU KARŞI KARŞIYA

Tata Sons Yönetim Kurulu, Natarajan Chandrasekaran’ın Şubat 2027’de bitecek görev süresinin ardından beş yıl daha başkanlık yapması yönünde karar aldı.

Ancak şirketin yaklaşık yüzde 66’sını kontrol eden Tata Trusts bu karara karşı çıktı.

Tata Trusts’ın başındaki Noel Tata’nın itirazının merkezinde şirketin yönetim kuralları bulunuyor. Trusts cephesi, Tata Sons’un ana sözleşmesindeki hükümler nedeniyle başkanın yeniden atanmasında vakıfların yönetim kurulundaki temsilcilerinin desteğinin gerektiğini savunuyor.

Böylece ortaya dünya şirketler tarihinde bile dikkat çekici bir tablo çıktı:

Şirketin üçte ikisini kontrol eden hissedar ile şirketin yönetim kurulu, grubun başında kimin bulunacağı konusunda karşı karşıya geldi.

Tata Trusts Başkanı Noel Tata

İKİNCİ CEPHE: TATA SONS'U BORSAYA KİM ÇIKARACAK?

Kavganın daha büyük ekonomik boyutu ise Tata Sons’un halka arzı.

Hindistan Merkez Bankası RBI, Tata Sons’u finansal sistem açısından daha sıkı denetime tabii “upper layer” kategorisindeki bir çekirdek yatırım şirketi olarak değerlendiriyor. Tata Sons’un bu statüden çıkmak amacıyla yaptığı başvurunun RBI tarafından reddedilmesi, halka arz tartışmasını yeniden grubun merkezine taşıdı.

Ancak burada kritik bir ayrıntı bulunuyor.

Tata Trusts Başkanı Noel Tata, RBI kararının doğrudan “halka arz olun” şeklinde bir talimat içermediğini savunuyor. Trusts cephesine göre şirket, borsaya açılmak dışında düzenleyici şartları karşılayabilecek diğer seçenekleri de incelemeli.

Tata Sons yönetim kurulu da tüm alternatiflerin değerlendirilmesi konusunda çalışma yapılmasına karar verdi.

BAŞKA BİR DERDİ VAR

Masadaki üçüncü güç ise Shapoorji Pallonji (SP) Group.

SP Group, Tata Sons’un yaklaşık yüzde 18,4’ünü elinde bulunduruyor ve Tata Trusts’tan sonra şirketin en büyük hissedarı.

Ancak grubun önemli bir borç yükü bulunuyor.

Reuters’a göre SP Group, Tata Sons’taki hisselerinin bir bölümünü nakde dönüştürerek en az 250 milyar rupi, yaklaşık 2,61 milyar dolar kaynak yaratmayı önerdi.

Planın iki dilim halinde ve yaklaşık 18 ay içinde gerçekleştirilmesi gündemde.

SP Group’un amacı açık: Tata Sons’taki dev ama likit olmayan varlığının bir bölümünü nakde çevirerek borçlarını azaltmak.

Grup temmuz ayında yüksek faiz maliyetiyle yaklaşık 2,25 milyar dolar finansman sağlamıştı.

Bu nedenle Tata Sons’un halka arz edilmesi SP Group açısından yalnızca kurumsal yönetim tartışması değil, aynı zamanda milyarlarca dolarlık bir likidite meselesi.

Shapoorji Pallonji Başkanı Shapoor Mistry

AYNI ŞİRKETTE ÜÇ AYRI HESAP

Tata’nın tepesindeki güç mücadelesini aslında üç ayrı çıkar üzerinden okumak mümkün.

Tata Trusts, 158 yıllık grubun mevcut sahiplik ve yönetim modelinin korunmasını istiyor.

Tata Sons yönetimi, RBI kararının yarattığı yeni düzenleyici tabloyla karşı karşıya.

Shapoorji Pallonji ise Tata Sons’taki yüzde 18,4’lük dev yatırımından likidite yaratmaya çalışıyor.

Bu üç hesabın kesiştiği yer ise Tata Sons.

Çünkü Tata Sons sıradan bir holding şirketi değil.

TCS, Tata Motors, Jaguar Land Rover, Air India, Tata Steel, Tata Power, Tata Consumer Products ve Indian Hotels gibi şirketlerin bulunduğu dev ekonomik yapının merkezindeki şirket.

PİYASA KAVGAYA FATURA KESTİ

Yönetim krizinin ekonomik faturası da gecikmedi.

Reuters’ın 18 Eylül verilerine göre Tata Grubu’nun halka açık şirketleri gün içinde toplam yaklaşık 4 milyar dolar piyasa değeri kaybetti.

Tata Chemicals sert düşerken TCS, Tata Motors Passenger Vehicles, Tata Power ve Tata Investment Corporation gibi grup şirketleri de satış baskısıyla karşılaştı.

66'LIK YÜZDE HER ZAMAN “PATRON” OLMAYA YETMİYOR

Tata dosyasını ilginç kılan da tam olarak burada.

Normal şartlarda bir şirketin yüzde 66’sına sahip olmak tartışmasız kontrol anlamına gelir.

Tata’da ise sahiplik yapısının vakıflar üzerine kurulması, Tata Sons’un özel şirket statüsü, şirket ana sözleşmesindeki özel hükümler, yönetim kurulunun yetkileri ve RBI’nın düzenleyici gücü iç içe geçmiş durumda.

Bu nedenle dünyanın en büyük aile şirketi yapılarından birinde bugün çok basit görünen ama milyarlarca dolarlık bir soru soruluyor:

Tata’nın gerçek patronu kim?

Cevabı yalnızca Hindistan’ın en büyük şirketler grubunun yönetimini değil, Tata Sons’un borsaya açılıp açılmayacağını ve 158 yıllık Tata modelinin geleceğini de belirleyecek.

patronlardunyasi.com