Gündem
Burak ARTUNER
İzmir Aliağa'daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 18 işçinin hayatını kaybettiği patlamanın ardından ortaya çıkan bilgiler, facianın yalnızca yaşandığı günle sınırlı olmadığını gösteriyor.
9 Kasım'daki patlamadan önce, yaklaşık 20 günlük süreçte aynı fabrikada iki işçi daha hayatını kaybetmişti.
21 Ekim'de 55 yaşındaki Hakan Doğan yüksekten düşerek, 5 Kasım'da ise 20 yaşındaki taşeron işçi Eyüp Eğinli iş makinesi lastiğine hava basılması sırasında meydana gelen patlamada yaşamını yitirmişti.
Aradan yalnızca dört gün geçtikten sonra bu kez çelikhane bölümünde yaşanan büyük patlamada 18 işçi hayatını kaybetti.
Bir fabrikada 20 gün içinde üç ayrı ölümlü iş kazası yaşanması, iş güvenliği açısından alarm zillerinin çalması için yeterli değil miydi?
ŞİRKETİN KENDİ RAPORU ALARM VERİYORDU
HABAŞ'ın 2025 Sürdürülebilirlik Raporu'nda yer alan rakamlar da dikkat çekici.
Şirketin kayıp iş gününe yol açan iş kazaları 2024'te 147 iken 2025'te 229'a yükseldi. Artış yüzde 55,8'i buldu.
Kadir Kaan Özçelik
Üstelik asıl dikkat çekici gelişme taşeron işçilerde yaşandı.
Taşeron çalışanların kayıp günlü iş kazaları 38'den 83'e yükselerek yüzde 118,4 arttı. Şirket çalışanlarında ise aynı sayı 109'dan 146'ya çıktı.
Yani HABAŞ'ın kendi kayıtları, iş kazalarının arttığını ve özellikle taşeron çalışanların daha yüksek bir riskle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyordu.
Raporda şirket, kazalardaki artışı öncelikli gündemine aldığını, koruyucu donanımları güçlendirdiğini ve taşeronların iş güvenliği yönetimini daha sıkı izlemeye yönelik çalışmalar yürüttüğünü belirtiyordu.
Ancak kazaların neden arttığı ve alınan önlemlerin ne ölçüde sonuç verdiği sorusu açık kaldı.
BAKANLIK DENETLEDİ, PEKİ NE BULDU?
Facianın ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın açıklamaları da tartışmanın merkezine yerleşti.
Bakan, HABAŞ'ta 37 iş sağlığı ve güvenliği uzmanı, iki işyeri hekimi ve bir sağlık personeli bulunduğunu açıkladı. Önceki denetimlerde ciddi bir sorun tespit edilmediğini belirtti.
İşte tam da burada yanıt bekleyen sorular ortaya çıkıyor:
Bakanlık HABAŞ'ın Aliağa tesislerini hangi tarihlerde denetledi?
2024 ve 2025'te iş kazalarındaki artış denetim raporlarına yansıdı mı?
Taşeron işçilerdeki yüzde 118'lik kaza artışı müfettişlerin dikkatini çekti mi?
21 Ekim ve 5 Kasım'daki ölümlü kazalar sonrasında iş güvenliği yönünden hangi incelemeler yapıldı?
Bu kazaların ardından işverene veya taşeron şirketlere idari yaptırım uygulandı mı?
Uygulandıysa eksikliklerin giderilip giderilmediği takip edildi mi?
Denetimlerde ciddi bir sorun bulunmadıysa, 9 Kasım'da 18 işçinin ölümüne neden olan patlama nasıl gerçekleşti?
Bunlar yalnızca HABAŞ'ın değil, iş güvenliği denetiminden sorumlu kamu kurumlarının da yanıtlaması gereken sorular.
18 ÖLÜMDEN SONRA İKİ BAŞMÜFETTİŞ
Patlamanın ardından Bakanlık tarafından iki başmüfettiş görevlendirildi.
Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı da soruşturma başlattı. HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran'ın da aralarında bulunduğu 11 kişi gözaltına alındı, yapıldığı, fabrikanın üretiminin durdurulduğu bildirildi.
Ancak patlama sonrasında başlatılan soruşturma ile patlamadan önceki denetimlerin etkinliği birbirinden ayrı konular.
Asıl mesele, 18 işçinin ölümünden sonra kimin sorumlu olduğunun belirlenmesinin yanı sıra, daha önce yaşanan kazaların neden yeni bir faciayı önleyecek sonuçlar doğurmadığının da ortaya çıkarılması.
DENETİMİN VARLIĞI DEĞİL, SONUCU ÖNEMLİ
HABAŞ'ın kendi raporunda iş kazalarının arttığını açıklaması, kamu denetimlerinin de yalnızca mevzuat ve prosedür kontrolüyle sınırlı kalıp kalmadığı sorusunu gündeme getiriyor.
Hüsnü Ersoy
Bir fabrikada iş güvenliği uzmanlarının bulunması, eğitim verilmesi, sertifikaların alınması veya denetim yapılması tek başına işçilerin güvende olduğu anlamına gelmiyor.
Denetimin asıl amacı, tehlikeyi ortaya çıkmadan önce belirlemek ve işçilerin hayatını korumak.
HABAŞ örneğinde ise iş kazalarındaki artış, taşeron çalışanlardaki yüksek risk ve patlamadan önceki iki ölüm, geriye dönüp bakıldığında birbirinden bağımsız olaylar olmaktan çıkıyor.
Bunların birbirine nasıl bağlandığı, iş güvenliği sisteminin neden sonuç üretmediği ve kamu denetiminin hangi aşamada yetersiz kaldığı açıklığa kavuşmalı.
HABAŞ'ta 18 işçinin hayatını kaybettiği patlama için soruşturma sürüyor.
Ancak kamuoyunun yanıt beklediği soru yalnızca patlamanın nedeni değil.
Ferhat Maraşlı
Patlamadan önceki 20 günde iki işçi daha öldü. Şirketin kendi raporu kazaların arttığını gösterdi. Bakanlık denetim yaptığını açıkladı.
Peki bütün bu işaretlere rağmen HABAŞ'taki ölümler neden daha büyük bir faciayı önleyecek şekilde değerlendirilmedi?
Yürekler yanarken, can alıcı sorular cevabını bekliyor.
patronlardunyasi.com