Patronlar

Kerim ÜLKER

Dünyanın gözü kulağı Ortadoğu’yu ateş çemberine çeviren İran saldırılarında. ABD ve İsrail, İran’ı vururken, küresel enerji piyasasının şah damarı; Hürmüz Boğazı’nı elinde tutan Tahran Yönetimi ise Güney Kıbrıs’tan Suudi Arabistan’a kadar geniş bir coğrafyaya misillemede bulunuyor. Dünyanın gözü kulağı 28 Şubat’ta başlayan savaşta. 

Gündemin savaş olduğu, ekonominin de öncelik haline geldiği bu ortamda Türkiye’ye finansal açıdan önemli bir yatırım geldi. Türkiye’yi adeta kalesi haline getiren Kazak Kaspi Group’un ardından bu kez bir başka Kazak devi daha Türkiye’de bankacılık alanına girdi. 

O dönem çalıştığım gazetede Kazak şirketin banka satın alacağını “Kazak milyarder Türkiye’ye gelecek 2025’te finansa yatırım yapacak” başlığıyla yazmıştım. Kazak Freedom Finance, Turkish Bank’ı almak için satış görüşme anlaşmasını imzaladı.

Peki kimdi bu Kazak Freedom Holding?

Satışı yapanlar da önemliydi aslında.

Gelin önce Türkiye bankacılık sistemine giren Kazak Freedom Holding’den bahsedelim. Çünkü hızlı bir yükselişin olduğu kadar Türkiye’nin de bölgesel konumunu deyim yerindeyse onurlandıran bir yatırımdı.

ÖĞRENCİYKEN BORSAYLA İLGİLENDİ

Freedom Holding’in patronu, bir Rus kökenli milyarder Timur Turlov. Milyarder olmasına rağmen tipik Rus zenginlerini anlatan oligark deyiminden uzak bir yapısı var. 

Kazakistan’ın önemli iş insanlarından Timur Turlov. 1987 yılında Rusya’da doğan, eğitimini de Moskova Havacılık Teknolojisi Üniversitesi'nden (MATI) ekonomist yönetici tamamlayan Turlov, henüz okul yıllarında borsa yatırımlarına ilgi gösterdi. 

Kariyerine ABD’li yatırım şirketi World Capital Investments'ın (WCI) Moskova şubesinde uzman olarak başlayan Turlov,  2005 yılında Uniastrum Bank’a geçti. Kendi birimine ABD borsalarına erişim sağlayan bir altyapı kurdu.

İŞİNİ KAYBETTİ, KENDİ İŞİNİ KURDU

2008 mali krizi sırasında çalıştığı birim kapatıldı, işini kaybetti. O tarihte kendi işini kurmak için adım atan Turlov, ekonomik krizin yaşandığı günlerde ABD borsalarına ve aracı kurum hizmetlerine erişim sağlayan Freedom Finance'ı kurdu. 

Ukrayna, Güney Kıbrıs, Kazakistan başta olmak üzere 22 ülkeye şube açtı. Sonrasında büyüyen yapıyı Freedom Holdings çatısı altında birleştirdi. 

2019 yılında ise rotasını ABD’ye çevirdi ve 2019 yılında hisselerini Amerikan teknoloji borsası Nasdaq'ta halka arz etti. Bu adım, Rusya’nın da içinde bulunduğu Bağımsız Devletler Topluluğu'ndan Nasdaq Borsası'nda işlem gören ilk finans kurumu olmasını sağladı.

7.6 MİLYAR DOLARLIK SERVETİ VAR

2022 yılının başında Freedom Finance, Moskova Borsası'nda faaliyet gösteren en büyük aracı kurumlar arasında 10 şirket arasına girecek kadar hızlı büyüdü. 

Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından Moskova ile bağını koparan Turlov, Rusya’dan çekildi, Kazakistan’a yerleşti. Kazakistan vatandaşlığına girdi. Turlov, 2024 yılında 2.2 milyar dolarlık servetiyle Kazakistan’ın en zengin 7’nci ismiydi. Bugün ise 7.6 milyar dolarlık servete sahip.

İyi bir satranç ustası olan hatta Kazakistan Satranç Federasyonu Başkanlığı görevini yürüten Timur Turlov, 2025 yılında Freedom Yatırım Menkul Değerler kurarak Türkiye’ye bir anlamda “kale”sini getirdi. Şimdi ise “şah”ını yani asıl gücü olan bankacılığını. 

Türkiye’yi bir anlamda Avrupa’daki üssü konumuna getiren Freedom’un patronu Turlov’un bu adımı, merkezini yurtdışına taşıyan Türk şirketlerine de bir anlamda yanıt niteliği taşıyordu. Zira daha bir ay önce Türkiye’nin önde gelen gruplarından biri küresel merkezini Kazakistan’a taşımıştı.

GEÇEN AY 500 MİLYON DOLARLIK TAHVİL İŞLEMİ YAPTI

Peki Turlov, Türkiye’ye yani Turkish Bank’ın alımına ne kadarlık bütçe ayırmıştı?

Geçtiğimiz ay Timur Turlov, Freedom Holding’in genişleme planlarını finanse etmek için Hong Kong'da ikincil halka arz yapmayı değerlendirdiği küresel finans medyasında yer almıştı. 

CEO Timur Turlov, verdiği demeçte “Evet, Türkiye'de bir banka satın almayı düşünüyoruz. Bu işlemin detaylarını henüz açıklayamıyoruz. Ancak önümüzdeki aylarda mantıklı bir sonuca ulaşacağını tahmin ediyorum” demişti. 

Turlov'un belirttiğine göre, bu girişimleri finanse etmek için holding, 500 milyon dolara kadar tahvil ihraç etmeyi değerlendiriyordu. Uluslararası genişleme stratejisinin bir parçası olarak Turlov, yaklaşık 300 milyon dolarlık sermayeye sahip bir Türk bankasını da satın almayı hedeflediğini söylemişti.

125 YIL ÖNCE KURULDU

Gelelim Turkish Bank’ın satışına yönelik ayrıntıya. Kuzey Kıbrıslı Özyol Ailesi’nin bankası olarak bilinen Turkish Bank’ın temelleri 1901 yılında Kıbrıs’ta kurulan Lefkoşa Iddihar Sandığı’na dayanıyor. 

Müslüman Tasarrufçular olarak bilinen bu sandığın 1943’te Lefkoşa Türk Bankası olarak değişen adı, 1973’te Turkish Bank Limited’e dönüştü. Turkish Bank Grubu Türkiye’deki faaliyetlerine 1982’de İstanbul’da, Türk Bankası Ltd.’nin şubesini açarak başladı.

KUVEYTLİ, 19 YIL SONRA SATIP ÇIKTI

2007 yılında ise Turkish Bank’a Körfez’den ortak geldi. Türkiye’de birçok alanda yatırımı bulunan Kuveyt’in en büyük bankası olan NBK, Turkish Bank’ın yüzde 40’ı için 160 milyon dolara aldı. Bankanın toplam değeri o önem 400 milyon dolar olarak belirlendi.

Aradan geçen yaklaşık 20 yılın ardından Turkish Bank’ın patronu Kazak Freedom olurken, Kuveytli finans devinin Türkiye’deki en önemli yatırımında da hikaye sona erdi.

patronlardunyasi.com