ABD’nin Seattle kentinde 11 yıllık verileri inceleyen yeni bir araştırma, orman yangınlarından kaynaklanan duman kirliliği ile şiddet olayları arasında doğrudan bir bağlantı olduğunu ortaya koydu. Bulgular, kısa süreli hava kirliliği maruziyetinin kentsel alanlarda kişiler arası şiddeti artırabileceğine dair ilk nedensel kanıt olarak değerlendiriliyor. Çalışma, Environmental Research Letters dergisinde yayımlandı.
11 YILLIK VERİ ANALİZ EDİLDİ
Konstanz Üniversitesi’nden araştırmacı Lion Kircheis, 2013–2023 yılları arasında günlük hava kirliliği ölçümleri ile polise bildirilen saldırı vakalarını karşılaştırdı.
Araştırmaya göre:
-Orman yangını dumanı, günlük PM2.5 seviyelerini ortalama 7 μg/m³ artırdı.
-Dumanlı günlerde saldırı vakaları yaklaşık %3,6 yükseldi.
-PM2.5’teki her 1 μg/m³’lük artış, günlük saldırılarda %0,5’lik artışla ilişkilendirildi.
Kircheis, uydu tabanlı duman tahminleri ve “araçsal değişken” yöntemiyle orman yangını kaynaklı partikülleri diğer kirlilik türlerinden ayırdı. Böylece artışın genel hava kalitesi eğilimlerinden değil, doğrudan duman olaylarından kaynaklandığı belirlendi.
Araştırmada trafik kazaları ve polis müdahale sürelerinde artış görülmemesi, dikkatsizlik ya da güvenlik kapasitesinin düşmesi gibi ihtimalleri dışladı. Aile içi şiddet vakalarında artış tespit edilmemesi ise etkinin daha çok açık hava ortamlarında yoğunlaştığını gösterdi.
“YÜK EŞİT DAĞILMAYACAK”
Çalışma biyolojik mekanizmaları doğrudan test etmese de, ince partikül kirliliğinin yol açtığı stres, iltihaplanma ve psikolojik gerilim gibi kısa vadeli etkilerin saldırı artışına katkı sunabileceği değerlendiriliyor.
Kircheis, orman yangını dumanının etkilerinin toplumda eşit dağılmayacağına dikkat çekerek, açık havada çalışanlar, temiz iç mekân havasına erişimi olmayanlar ve evsizlerin daha büyük risk altında olduğunu vurguladı.
Araştırma, iklim değişikliğiyle mücadele ve orman yangınlarını önlemeye yönelik politikaların yalnızca sağlık değil, kamu güvenliği açısından da kritik önem taşıdığını ortaya koyuyor.
patronlardunyasi.com