Türkiye yüksek hızlı trende Avrupa’da 6’ncı dünyada 8’inci sıraya yükseldi Almanya’ya yaklaştı

Dünya genelinde yüksek hızlı trenler artık sade­ce bir ulaşım aracı değil, ekonomik büyüme, hızlı şehir­lerarası bağlantı ve çevre dostu ulaşımında önemli bir parçası haline geldi. Çin, Avrupa ve Ja­ponya bu alanda belirleyici güç­ler olurken, Afrika ve Asya’da yeni projeler hızla ilerliyor. Tür­kiye, yüksek hızlı tren altyapısı geliştiren ülkeler arasında yer alıyor; ancak hız, ağ uzunluğu ve entegrasyon açısından global li­derlerle karşılaştırıldığında or­ta seviyede kalıyor. Türkiye he­nüz Avrupa ile aynı seviyede de­ğil ancak Almanya’ya oldukça yakın bir ölçeğe gelmiş durum­da. Yeni hatlar devreye girdikçe, Türkiye’nin YHT de konumu­nun güçlenmesi bekleniyor.

HAT UZUNLUĞU VE HIZDA ÇİN DÜNYA LİDERİ

Çin, 2025 itibariyle 50 bin km’den fazla yüksek hızlı de­miryolu işletmede ve toplam­da 70 bin km civarında planlan­mış ve yapım aşamasında hat ile dünyanın en büyük ve en hızlı büyüyen yüksek hızlı tren ağına sahip. Modern CR400 ‘Fuxing’ trenleri 350 km/s hızla çalışır­ken, Shanghai maglev sistemi ticari yüksek hızlı trenler ara­sında en hızlılarından biri ola­rak 460 km/s’e kadar çıkabi­liyor. Çin’in ‘CR450’ gibi yeni tren modelleri 450 km/s üzeri­ne çıkan test rekorları kırıyor.

DÜNYA’DA HIZLI TREN SİSTEMLERİ GELİŞİYOR

Birçok ülke hızlı tren sistem­lerini genişletmeyi hedefliyor; Avrupa Komisyonu gibi kurum­lar AB çapında entegre hızlı tren ağı vizyonu üzerinde çalışıyor.

Avrupa’da en büyük yüksek hızlı tren ağına sahip ülke İs­panya. Hat uzunluğu 3 bin 900 km iken işletme hızları 300 km/s civarında. Madrid–Bar­celona hattı gibi güzergâhlarda hava yoluna rakip olacak düzey­de hızlı seyahat sağlıyor.

Japonya’nın ‘Shinkansen’ se­risi, yüksek hızlı trenlerin tarihi ve sembolü olarak kabul edilir­ken, ağ uzunluğu 3 bin 100 km, ortalama hızlar 285–320 km/s civarında bulunuyor.

Fransa’nın yaklaşık 2 bin 700 km HSR ağı var ve TGV siste­mi ile hızlı tren tipik işletme hı­zı 300 km/s iken, testlerde 574 km/s’in üzerinde hızlara ulaştı­ğı biliniyor.

Almanya, InterCity Express (ICE) dahil olmak üzere yakla­şık 1.600 km yüksek hızlı hatla beşinci sırada.

İtalya, Güney Kore her biri kendi yüksek hızlı hattına sa­hip ve 250–305 km/s aralığında hizmet veriyor.

Dünya genelinde hızlı tren altyapısı devam eder­ken Güney Ko­re – KTX ve geleceğin teknolo­ji projeleriyle (Hypertube) gün­demde. Hindistan büyük hatlar planlarken, Fas 350 km/s hız he­defleyen yeni hatlar inşa ediyor.

TÜRKİYE’DE HIZLI TRENLERİN DURUMU

Dünya genelinde yüksek hız­lı tren altyapısı açısından Tür­kiye ilk 10–15 ülke arasında yer alsa da, uzun hatlara ve da­ha yüksek hızlara sahip Çin, İs­panya, Japonya gibi ülkelerle aynı seviyede değil. Türkiye’de 2000’li yıllardan sonra yüksek hızlı tren hatları kademeli ola­rak devreye girdi. Türkiye’nin YHT sistemlerinin toplam uzunluğu yaklaşık 1,200–1,300 km civarında. Ankara-Eski­şehir, Ankara-Konya, Anka­ra-Karaman, İstanbul-Kara­man, Eskişehir-İstanbul, An­kara-İstanbul, Ankara-Sivas, Sivas-İstanbul gibi hat­lar işletmeye

 alındı. Türkiye’deki hızlı tren­ler maksimum 250 km/s civa­rına ulaşabiliyor, bazı hatlarda hız kapasitesi ideal olarak kul­lanılabilse de pratikte ortalama daha düşük seyir hızları görüle­biliyor. 17 yılda YHT ile seyahat eden yolcu sayısı 106 milyona ulaştı. 11 ilde ülke nüfusunun yüzde 34,8’ine doğrudan, kom­bine taşımacılıkla 9 şehre bağ­lantı sağlayarak toplam 20 şeh­re ve nüfusun yüzde 51’ine YHT hizmeti sağlanıyor.

TÜRKİYE’DE YENİ HATLAR VE PROJELER

Dünya'dan Hayati Arıgan'ın haberine göre, Ankara–İzmir, Bandırma– Bursa–Osmaneli, Kars–Iğdır– Aralık, Mersin–Gaziantep ve Yerköy–Kayseri gibi projeler, yapımı devam eden veya planla­nan hatlar arasında bulunuyor.

TÜRKİYE’NİN GELECEK PROJEKSİYONU (2025-2028 CİVARI)

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın planlamasına göre hızlı tren hat uzunluğu:

-2026: 2 bin 769 km

-2027: 4 bin 121 km

-2028: 5 bin 343 km

HIZLI TREN-UÇAK KARŞILAŞTIRMASI

Hızlı tren ile uçak süresi İstanbul – Ankara hattı üzerinden kıyaslandığında uçak, şehir merkezleri arasında değilse bile toplam sürede öne geçebilirken; yüksek hızlı tren hava limanı süreçlerini ortadan kaldırması ve konfor faktörleriyle rekabet ediyor.

Örneğin İstanbul’dan Ankara’ya uçuş süresi 1 saat + havalimanı içi süreçler (gidiş–geliş + bekleme) toplam 3-4 saat sürerken, hızlı tren yaklaşık 4,5 – 5 saat sürmekte.

HIZ TESTLERİ VE REKORLAR

Japonya’nın SC Maglev testlerde 600+ km/s üzerine çıktı. Shanghai Maglev ticari olarak 460 km/s’e kadar çıkabiliyor. Avrupa hatlarındaki rekorlar da 300 km/s ve üzeri seviyelerde gerçekleşiyor.

patronlardunyasi.com