Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik Genel Müdürü Taha Çakmak’ın fon soruşturmasında olmasının şifresi

Toygun ATİLLA

Türkiye yaklaşık bir aydır büyük bir fon soruşturmasını izliyor.

Önce borsadaki olağanüstü fiyat hareketleri konuşuldu.

Ardından yatırım fonları, portföy yönetim şirketleri, milyarlarca liralık işlemler, gözaltılar ve tutuklamalar geldi.

Soruşturma genişledikçe iş dünyasının yakından tanıdığı isimler de dosyaya girdi.

15 Ekim’de yaşanan gelişme, bütün bu tablonun içinde ayrı bir yere oturuyor.

Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik Genel Müdürü Taha Çakmak istifa etti.

İlk bakışta bu gelişme, soruşturmanın yol açtığı üst düzey bir yönetici değişikliği olarak değerlendirilebilir.

Oysa Çakmak’ın geçmişine ve hakkında uygulanan adli işlemlere bakıldığında, meselenin bir istifadan çok daha önemli olduğu görülüyor.

Karşımızda yalnızca bir sigorta şirketinin genel müdürü yok.

Bir dönem bankacılık sisteminin denetiminde, ardından Türkiye’nin para politikasının yönetiminde görev almış bir isim var.

Üstelik hakkında yürütülen adli süreç, yalnızca savcılıkta ifade vermekle sınırlı kalmadı.

DÖRT SAATLİK SORGU, TUTUKLAMA TALEBİ

Taha Çakmak dosyasının en dikkat çekici ayrıntılarından biri, savcılık ve mahkeme aşamasında yaşananlar.

Basına yansıyan bilgilere göre Çakmak, savcılıkta yaklaşık dört saat ifade verdi.

Ardından tutuklama talebiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edildiği bildirildi.

Hâkimlik, tutuklama yerine adli kontrol uygulanmasına karar verdi. Çakmak hakkında yurt dışına çıkış yasağı ve imza yükümlülüğü getirildiği, malvarlığına da tedbir konulduğu açıklandı.

Türkiye’nin finans sisteminin en üst kademelerinde görev yapmış bir yöneticinin bu aşamaya gelmesi, soruşturmanın ulaştığı noktayı göstermesi bakımından önemli.

Bir dönem bankaları denetleyen, ardından Merkez Bankası’nın yönetiminde bulunan ve son olarak kamu kontrolündeki iki büyük finans kuruluşunu yöneten bir isim, şimdi adli soruşturmanın konusu.

Bu nedenle Taha Çakmak olayı, yalnızca bir kişinin hukuki durumuyla açıklanamayacak kadar geniş bir tartışmayı gündeme getiriyor.

BDDK’DAN MERKEZ BANKASI’NA, ORADAN TÜRKİYE SİGORTA’YA

Taha Çakmak’ın meslek hayatı, Türkiye’nin finansal mimarisinin önemli kurumlarından geçti.

Ziraat Bankası’nda çalıştı.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nda başkan yardımcılığı yaptı.

Ardından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nda başkan yardımcılığı görevini üstlendi.

Son olarak Türkiye Varlık Fonu kontrolündeki Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik’in genel müdürlüğüne getirildi.

Bu kariyerin anlamı şu:

Çakmak, finansal sistemin hem düzenleyici ve denetleyici tarafında hem de piyasa oyuncusu konumundaki büyük kuruluşlarında görev aldı.

FON SORUŞTURMASINDA YENİ EŞİK

Fon soruşturması başladığında kamuoyunun dikkatini daha çok borsadaki fiyat hareketleri çekiyordu.

Bazı hisselerde olağanüstü yükselişler yaşanmış, yatırım fonlarının bu hisselerdeki işlemleri tartışma konusu olmuştu.

Sonrasında soruşturmanın kapsamı genişledi.

Şirket yöneticileri, yatırımcılar, fonlarla bağlantılı kişiler ve çeşitli finansal işlemler mercek altına alındı.

Taha Çakmak gelişmesi, soruşturmanın kamu kontrolündeki büyük bir finans kuruluşunun üst yönetimine de temas ettiğini gösteriyor.

Bu önemli bir eşik.

Çünkü sermaye piyasalarında yaşanan bir soruşturmanın, Türkiye’nin bankacılık ve para politikası kurumlarında üst düzey görevler üstlenmiş bir yöneticiyi de kapsaması, finansal sistemin farklı alanları arasındaki ilişkilerin önemini gündeme getiriyor.

MESELE YALNIZCA TAHA ÇAKMAK DEĞİL

Türkiye’de finansal sistemin güvenilirliği yalnızca bankaların sermaye yeterliliğiyle, sigorta şirketlerinin büyüklüğüyle veya borsanın işlem hacmiyle ölçülemez.

En az bunlar kadar önemli başka bir unsur var:

Kurumsal yönetim.

Bir finans kuruluşunda hangi yatırımın yapılacağına kim karar veriyor?

Bu kararlar hangi denetim süreçlerinden geçiyor?

Risk yönetimi birimleri ne kadar bağımsız çalışıyor?

Yönetim kurulları hangi bilgilerle hareket ediyor?

Ve herhangi bir sorun ortaya çıktığında sorumluluk nasıl belirleniyor?

Bu sorular yalnızca Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik için değil, büyük tutarlarda finansal varlık yöneten bütün kuruluşlar için geçerli.

Çünkü finansal sistemde güven, yalnızca yöneticilerin kişisel itibarına dayanamaz.

Güveni sağlayan asıl unsur, kişiler değişse bile çalışmaya devam eden kurumlardır.

TÜRKİYE VARLIK FONU BOYUTU

Olayın bir başka önemli yönü de Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik’in ortaklık yapısı.

Her iki şirket de Türkiye Varlık Fonu’nun kontrolünde bulunuyor.

Dolayısıyla bu kuruluşların yönetiminde yaşanan gelişmeler, yalnızca şirketlerin ticari faaliyetleri açısından değerlendirilemez.

Kamu kontrolündeki finans kuruluşlarının kurumsal yönetim standartları, yatırım politikaları ve denetim süreçleri de kamu yararı bakımından önem taşıyor.

İSTİFA BİR SONUÇ MU, BAŞLANGIÇ MI?

Taha Çakmak’ın istifasıyla birlikte iki önemli süreç birbirinden ayrılıyor.

Birincisi adli soruşturma.

Bu süreçte somut deliller değerlendirilecek, kişisel sorumluluklar hukuk çerçevesinde belirlenecek. Masumiyet karinesi esas olacak.

İkincisi kurumsal değerlendirme.

Bu süreç ise finans kuruluşlarının yönetim ve denetim mekanizmalarının ne kadar etkili çalıştığına ilişkin.

Birincisi savcılığın ve yargının görevi.

İkincisi şirket yönetimlerinin, denetim mekanizmalarının ve ilgili kamu otoritelerinin sorumluluk alanı.

TÜRKİYE’NİN ÖNÜNDEKİ GERÇEK SINAV

Türkiye’nin finans piyasalarında büyüme hedefleri var.

Daha derin bir sermaye piyasası, daha güçlü kurumsal yatırımcılar, daha fazla uluslararası sermaye ve İstanbul’un finans merkezi olarak güçlenmesi isteniyor.

Bütün bunların ortak bir ön koşulu bulunuyor:

Güven.

Yerli ve yabancı yatırımcı açısından güven, yalnızca yüksek getiri veya güçlü bilanço demek değil.

Öngörülebilir kurallar, etkin denetim, şeffaf karar süreçleri ve hukuki güvence demek.

Fon soruşturmasının Türkiye’ye vereceği en önemli ders de burada aranmalı.

Bu soruşturmanın sonunda kaç kişinin tutuklandığı veya kaç yöneticinin görevinden ayrıldığı elbette haber değeri taşıyor.

Ancak uzun vadede daha önemli olan, yaşananlardan sonra finansal sistemin hangi dersleri çıkaracağı.

Taha Çakmak’ın istifası bu açıdan bir sembol.

BDDK’dan Merkez Bankası’na, oradan Türkiye Varlık Fonu kontrolündeki şirketlerin yönetimine uzanan bir kariyerin, böylesine büyük bir soruşturmayla aynı noktada buluşması dikkat çekici.

patronlardunyasi.com