Trump yönetiminden Google'a en büyük anti-tröst davası
DÜNYA / 7 saat önce
Trump yönetiminden Google'a en büyük anti-tröst davası
STAR lisans burs programı başlıyor! Burs miktarı ne kadar?
GÜNDEM / 8 saat önce
STAR lisans burs programı başlıyor! Burs miktarı ne kadar?
Zanlılar baskına gelen polislerin ateşlerini ölçerek içeri aldı
DÜNYA / 11 saat önce
Zanlılar baskına gelen polislerin ateşlerini ölçerek içeri aldı
Microsoft ve SpaceX uzaycılık müşterilerine bulut hizmeti verecek
DÜNYA / 13 saat önce
Microsoft ve SpaceX uzaycılık müşterilerine bulut hizmeti verecek
HABERLER>EKONOMİ
22 Haziran 2020 Pazartesi - 07:39

Ünlü ekonomist: Enflasyon ve dövizde yüksek artışa hazır olun

Prof. Dr. Erinç Yeldan: Krize karşı ulusal ekonominin sadece daha bol kredi ve hanehalklarını daha da yoğun borçlandırmaya dayalı tüketim üzerinden canlandırılabileceği düşüncesi tehlikeli bir yanılsamadır.

Ünlü ekonomist: Enflasyon ve dövizde yüksek artışa hazır olun

Bilkent Üniversitesi İktisat Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Erinç Yeldan ile Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) İktisat Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ebru Voyvoda’ya göre, Türkiye koronavirüs krizinde en fazla etkilenen ülkelerden biri. Önlem alınmazsa ekonomi yüzde 27 küçülecek ve işsizlik oranı yüzde 34’e fırlayacak.

Yeldan, Türkiye ekonomisinin sorunlarının sadece dövize indirgenemeyecek kadar derin ve karmaşık olduğunu vurgulayarak, “Bu da swap ya da benzeri gelip geçici, kısa vadeli yapay müdahalelerle çözülemeyecektir” dedi.

Voyvoda da, krizin çok boyutlu olduğunu, sadece makroekonomik değil toplumun hemen her alanına, bölgesel, etnik, cinsiyet, bazında gelir eşitsizliği ve sosyal parçalanma olarak yansımasının da olacağını vurguladı. Covid-19 Salgınının Türkiye Ekonomisi Üzerine Etkileri ve Politika Alternatiflerinin Makroekonomik Genel Denge Analizi’ne imza atan Prof. Yeldan ve Prof. Voyvoda ile araştırmalarını ve koronavirüsün Türkiye ekonomisine etkilerini konuştuk.

SORUÇLARI AĞIR OLACAK

- Yaptığınız analize göre, koronavirüs nedeniyle ekonomi yüzde 27 küçülecek, TL yüzde 30.5 değer kaybedecek. Şimdi Covid-19’da ikinci dalga konuşuluyor, önlem alınmazsa bu tahminleriniz nereye varır?

YELDAN: Aslında daha “ikinci dalga” salgınından önce, Türkiye haziran ayı itibarıyla dünya ölçeğinde krizden en çok etkilenen ekonomiler arasında yer almakta. Bizim çalışma, salgına karşı alınan izolasyon ve diğer kısıtlama tedbirlerinin ekonominin bütününe yayılmış tüm etkilerini izlemeyi amaçlıyor. Modelimizin öngörüleri sanayi sektörlerinde yüzde 30’u aşan bir daralma ve işsizlikte de yüzde 34’lük bir krize işaret ediyor.

VOYVODA: Çalışmamız salgına karşı herhangi bir önlem alınmadığı durumda ortaya çıkabilecek yıllık ortalama kayıplara işaret ediyor. Genel olarak elbette salgınların uzaması ve önlemler ile birlikte etkilerinin uzun vadeye yayılması da ortaya çıkabilecek sonuçları daha ağır hale getiriyor.

- Pandeminin ekonomik boyutu ne kadar derin olacak?

YELDAN: Bizim öngörülerimiz sektörel bazda yüzde 60 ile yüzde 10 arasında daralmalara işaret ediyor. Bütçe açığının milli gelire oranının yüzde 12’ye kadar büyüyebileceğini gösteriyor. Yine modele göre, kısıtlama tedbirleri sonucu hanehalkı gelirleri yüzde 26.5 geriliyor, toplam özel tüketim harcama talebi yüzde 23 azalıyor ve yatırım harcamaları yüzde 66.7 düzeyinde daralıyor. Küçük ve orta boy işletmelerin böylesi bir şoka karşı durmalarını bekleyemeyiz.

VOYVODA: TÜİK’e göre, Nisan 2019’a göre Nisan 2020’de tekstil ve giyim eşyasında yüzde 60, imalat sanayiinde yüzde 33, içecek sektöründe yüzde 36’a varan düşüşler tespit ediyor ki bu veriler bizim çalışmamızın “ilk an” etkileri ile oldukça uyumlu. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre Nisan 2020’de otomotiv üretimi bir önceki yıla göre yüzde 90’ın üzerinde azalma gösteriyor, elektrik talebindeki daralma yüzde 16 civarında. Bu ilk göstergeler krizin ne kadar derinleşebileceğine dair de önemli ipuçları içeriyor.

GERÇEKÇİ ADIMLAR ATILMALI

- Pandeminin yol açtığı hasarları en aza indirebilmek için hangi adımlar atılmalı?

VOYVODA: Ya ekonomi ya sağlık gibi bir ikileme düşmeden kriz karşısında önceliklendirilmiş ve soruna en iyi şekilde müdahale eden gerçekçi adımlar atmak gerekiyor. Öncelikle ücretli emek ve kendi hesabına çalışanlar ile küçük esnaf gelirlerinin korunması amaçlanmalı. Çalışmamızın Covid-19 salgınının etkilerini izleyen sonuçları, “ilk-an” etkisi ile 2019 yılıyla karşılaştırmalı olarak ücretli emek gelirlerinde yıllık yüzde 45’lik bir reel kayba tekabül edebilecek bir kayıp öngörmekte. Bu kayıp, salgına yönelik izolasyon tedbirlerinin bir sonucu olarak toplam istihdamın yüzde 22.8 gerilemesi demek.

YELDAN: Bütçe açığının milli gelirin yüzde 3’üne ulaştığı, yüksek enflasyon ve dövizde belirsizliğin hüküm sürdüğü bu ortamda, etkili kamu politikalarının uygulanması için manevra alanı daraldı. Şu ana kadar ekonomi idaresinin almış olduğu tedbirler çoğunlukla ucuz kredi ve borçlanmayı teşvik ederek talebi borçlanarak canlandırmak ve işini kaybedenler için ise şirketlere gene kredi borçlandırması yoluyla kaynak aktararak aslında sermayeyi kurtarmaya yönelik politikalardan oluşmaktadır. Bütün kurgunun ana amacı özellikle inşaat ve finans sermayesini gözetmesidir. Oysa, krize karşı ulusal ekonominin sadece daha bol kredi ve hanehalklarını daha da yoğun borçlandırmaya dayalı tüketim üzerinden canlandırılabileceği düşüncesi tehlikeli bir yanılsamadır. Dahası bu tür rastgele tedbirler kamu kaynaklarının israfına yol açmakta, ekonomide güveni sarsmaktadır.

YAPAY MÜDAHALELERLE ÇÖZÜM OLMAZ

- Türkiye’nin ekonomide ana sorunu dolar-kur gibi yansıtılıyor, sizce Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik sorun yumağının temelinde neler var?

YELDAN: Döviz kuru, kuşkusuz ki nihayetinde ulusal ekonomideki dengesizliklerin bir yansımasıdır. Kısmi olarak bir yerde dengesizlik varsa, sistemin bütününde bunun mutlaka yansıması olacaktır. Döviz piyasalarındaki krizin aslında yurtiçinde tüketim ve üretim dengesizliğinin, tasarruf - yatırım açığının sonucu olduğunu; enflasyonun ise nihayetinde işgücü piyasalarındaki parçalı ve yapısal tıkanıklıkların yarattığı maliyetlerin bir uzantısıdır. Türkiye ekonomisinin sorunları bu yüzden sadece dövize indirgenemeyecek kadar derin ve karmaşık görünümdedir. Bu da swap ya da benzeri gelip geçici, kısa vadeli yapay müdahalelerle çözülemeyecektir. Swap ve benzeri işlemler, yapıları gereği, kısa döneme yönelik ve çoğunlukla da özünde finansal piyasalarda işlem yapan “yatırımcıların” güvenini sağlamaya yönelik uygulamalardır. Bu tür uygulamalar yoluyla kalıcı döviz girişi sağlanması ve reel sektörlere fon sağlanması beklenmez. O yüzden dövizin ihracat geliri ya da doğrudan yatırım yoluyla Türkiye’ye kazandırılması esastır.

DİRENİŞLER GÜNDEMDE OLACAK

- Eşitsizlikler, hayat pahalılığı arttı, sosyal bir patlama olur mu?

YELDAN: Sosyal olaylar tarihte hiçbir zaman önceden planlı, kusursuz bir plana dayalı biçimde adım adım gerçekleşmiyor. 15/16 Haziran’ın 50’nci yıldönümünü kutladığımız şu günlerde emeğin sosyal hak ve kazanımlarını korumaya yönelik yepyeni direnişler; öğrencilerin üniversiteleri üzerindeki akademik baskılara karşı direnişler, doğanın acımasız tahribatı karşısında geliştirilecek direnişler hepsi birden kuşkusuz ki Türkiye’nin gündeminde olacak.

VOYVODA: Covid-19’la ortaya çıkan kriz hali, dünya ekonomilerinin önemli bir kısmını olduğu gibi Türkiye ekonomisini de işgücü piyasalarında, gelir dağılımında hem fonksiyonel, hem bölgesel, hem de cinsiyet bazında derin eşitsizliklerin var olduğu; kamusal hizmetlere erişimin ticarileştirildiği; ve dolayısıyla, gelir eşitsizliğine bağlı olarak yoksulluğun sosyal dışlanma ile birlikte yaşanmakta olduğu bir ortamda gerçekleşmekte. Önümüzdeki dönemde salgının farklı toplumsal kesimlere eşitlikçi değil ama ayrıştırıcı etkisini ve sosyal devletin, sağlık hizmetleri başta olmak üzere tüm kamusal hizmetlere erişimin bu etkinin azaltılmasındaki rolünü tartışıyor olacağız.

PAHALILAŞMA KAÇINILMAZ

- Türkiye yeni dönemde nasıl bir ekonomi modeli tasarlamalı?

YELDAN: Türkiye dış borçlanmaya ve içeride her ne pahasına kredi yaratarak özellikle inşaata dayalı spekülatif nitelikli büyüme modelini terk etmelidir. Kamunun üretim ve teknolojik yatırımlarının öncülüğünde ulusal geliri ve ulusal tasarrufları üretken sektörlere aktaran bir planlama modeli geliştirmelidir. Yabancı yatırımcının güveni ancak böylesi bir modelin parçası olarak sağlanabilir

- Koronavirüs sonrası Türkiye ekonomisini ve yurttaşı nasıl günler bekliyor olacak?

YELDAN: Zaten dengesiz ve kırılgan nitelikli ulusal piyasalarda enflasyon ve dövizde de daha yüksek çaplı bir pahalılaşma kaçınılmaz durmakta. İstihdam yaratma kapasitesi zaten çok yıpranmış olan ulusal ekonomide işsizliğin ve/veya düşük ücretlerin süregeleceğini tahmin etmek güç gözükmüyor.

VOYVODA: Krizin çok boyutluluğu ve sonuçları sadece makroekonomik değil ama sağlık sistemlerine erişimdeki eşitsizlikler, yaygın işsizliğin ve gelir kayıplarının yaratacağı yoksullaşma, gelir dağılımının toplumun hemen her alanına-bölgesel, etnik, cinsiyet, bazında gelir eşitsizliği ve sosyal parçalanma olarak yansıması gibi sonuçlar doğuruyor.

Şehriban Kıraç/Cumhuriyet

AYRICALIKLI ÜYELİK
Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol
Adınız, Soyadınız:
E-posta adresiniz:

YORUMLAR


Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 
Türk oğlu Türk 22 Haziran 2020 Pazartesi 16:44

Ekonominin başındakiler hepsi atanan kişiler atayanlara karşı hepsi isimleri gibi uysal ne talimat verilirse onu uyguluyorlar enflasyonu düşük göster talimatla kaç olması gerekiyorsa onu açıklıyorlar. İşsizlik rakamları aynı. Merkez bankası aynı. Açıklanması gereken rakamları ellerine tutuşturuyorlar kurumların başına atanan uysal bürokratlar onu açıklıyorlar. İktidarın noteri konumundalar. Ama gerçek ekonomik, işsizlik hayat pahalılığı biz vatandaşlar yaşıyoruz. İktidar vatandaşı kandırdıklarını sanıyorlar. Bu iktidara oy veren biri olarak söylüyorum. Bundan sonra oy yok bunlara. Güdülen koyun değiliz. Ama güttüğü koyun çok hala. Hayat çok pahalandı. Hele emekliler sürünüyor. 2000 yılından sonra emekli olanlar. Yazıklar olsun. Tüyü bitmemiş yetimin hakkını yiyenlere zehir zıkkım olsun. Vatandaş geçim sıkıntısı çekiyor iktidarın yandaşları sekiz on şirketlerden kamu kuruluşlardan maaş alıyor. İktidarın yaptığı bu. Zehir zıkkım olsun. Tepeden tırnağa kim yiyorsa. Bu iktidara bir daha asla oy vermem. Mülteciler versin. Ülkeyi avrupanın mülteci toplama kampına çevirdiler. Ülkeyi bu hale getirdiler

Yorumu oyla      0      0  
Ahmet natık doğan 22 Haziran 2020 Pazartesi 11:53

Hep beklentileri olumsuz kötü art niyetli Erinç ne demek yeldan ne demek asaleti ne işleri güçleri yanlı taraflı hizmet amaçları belli

Yorumu oyla      0      0  

FACEBOOK YORUM

BENZER HABERLER

Her 3 kişiden biri icralık! İcra dosyası sayısı 26 milyonu aştı
Bakan Ersoy: Bir hafta içinde çok önemli gelişmeler olacak
İBB tahmini: İstanbul'da hangi ilçede kaç bina yıkılacak?
Ankara'da 35 katlı rezidansların inşaatı iptal kararlarına rağmen yükseliyor
Karşılıksız çekte 9 ay ek süre
Ayçiçeğinin çöpünü bile ithal ettik
Akkuyu cenneti cehenneme çevirdiler!
Kurulan şirket sayısı yıllık yüzde 48 düştü
Erdoğan: Türkiye'yi dünyanın en iyi 10 ekonomisi arasına sokmaya hiç olmadığımız kadar yakınız
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 2053 yılı vizyonu hazırlıklarına başladık
GÜNDEM / 7 saat önce
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 2053 yılı vizyonu hazırlıklarına başladık
Perihan Gümüş, işe yerleştirdiği kişinin banka kartına ve cep telefonuna el koymuş
GÜNDEM / 7 saat önce
Perihan Gümüş, işe yerleştirdiği kişinin banka kartına ve cep telefonuna el koymuş
Trump yönetiminden Google'a en büyük anti-tröst davası
DÜNYA / 7 saat önce
Trump yönetiminden Google'a en büyük anti-tröst davası
STAR lisans burs programı başlıyor! Burs miktarı ne kadar?
GÜNDEM / 8 saat önce
STAR lisans burs programı başlıyor! Burs miktarı ne kadar?
Koronavirüsten 74 ölüm: Toplam vefat sayısı 9 bin 445'e çıktı
GÜNDEM / 8 saat önce
Koronavirüsten 74 ölüm: Toplam vefat sayısı 9 bin 445'e çıktı
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan üniversite gençliğine müjde
GÜNDEM / 8 saat önce
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan üniversite gençliğine müjde
MESS Başkanı Özgür Burak Akkol: MEXT’te 250 bin kişiye eğitim vereceğiz
EKONOMİ / 10 saat önce
MESS Başkanı Özgür Burak Akkol: MEXT’te 250 bin kişiye eğitim vereceğiz
Kayserili 35 yıllık perakende devi resmen iflas etti!
EKONOMİ / 11 saat önce
Kayserili 35 yıllık perakende devi resmen iflas etti!
Ana Sayfa Patronlar Ekonomi Finans Gündem Dünya Spor Medya Tekstil İşte Başaranlar Aktüel
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva