Bakan Albayrak'tan sanayicilere 30 milyarlık kredi müjdesi
Bakan Albayrak'tan sanayicilere 30 milyarlık kredi müjdesi
Kriz olmuştu! Ajan çıktı
Kriz olmuştu! Ajan çıktı
Dolar/TL yükselişini sürdürüyor: 6.14
Dolar/TL yükselişini sürdürüyor: 6.14
Hisarcıklıoğlu’ndan Erdoğan ve Trump’a anlaşma tavsiyesi!
Hisarcıklıoğlu’ndan Erdoğan ve Trump’a anlaşma tavsiyesi!
13 Mayıs 2019 Pazartesi - 08:23

TL’yi döviz satarak korumak mümkün mü?: Uğur Gürses yanıtladı

Son haftaların en çok sorulan sorularına baktığımızda, Merkez Bankası “arka kapı” yöntemlerini kullanıyor mu? Bunlar TL’nin değerindeki düşüşün önüne geçmeye…

TL’yi döviz satarak korumak mümkün mü?: Uğur Gürses yanıtladı

Son haftaların en çok sorulan sorularına baktığımızda, Merkez Bankası “arka kapı” yöntemlerini kullanıyor mu? Bunlar TL’nin değerindeki düşüşün önüne geçmeye yeter mi? Kamu bankaları ne kadar döviz sattı? Döviz rezervlerimiz ne kadara geriledi? diye liste uzayıp gidiyor.

Deutsche Welle yazarı Uğur Gürses de “Yeni başlayanlar için döviz müdahalesi kılavuzu” adını verdiği makalesinde kamu bankalarının döviz satması TL’nin değerini korumaya yeter mi sorusunu cevaplıyor.

Başarısız döviz müdahalelerinin kendi besleyen bir döngü olduğunu belirten Gürses, analizinde gelinen noktada dolarizasyona kayan yerleşiklerin tercihlerinin doğru olduğunu teyit edildiğini ortaya koyuyor:  Duayen ekonomistten Merkez'e yanıtsız sorular

Türkiye’de Merkez Bankası’nın piyasalara girip TL’yi korumak için ilk kez döviz satarak müdahale ettiği tarih 10 Ekim 1988’dir.

 Bugünlerde kamu bankaları eliyle “arka kapıdan” döviz kuruna rota belirlemeye çalışan siyasetçi ve üst düzey teknokratlar o gün 10-12 yaşlarındaydı. Aradan geçen 30 yılı aşkın sürede bilmeyenler de öğrendi ki; korumaya çalıştığınız paranın fiyatı (faizi) doğru yerde değilse, yanlış politikalar uygulanıyorsa ulusal paranızı döviz satarak da koruyamazsınız.

O tarihlerde Merkez Bankası’nın döviz açığı vardı. Yani net döviz pozisyonu 8-9 milyar dolar açıktı. Banka o günlerde “günlük ayarlamalı” sabit kur rejiminde bu yetersiz ve negatifte olan döviz varlıkları ile kur seviyesini belli bir bantta götürmeye çalışıyorken, bugün dalgalı kur rejiminde ne böyle bir kur taahhüdü var ne de negatif döviz varlığı söz konusu ama banka şeffaflığı kaybetmiş durumda. Müdahale konusunda da davul kendisinde, tokmak siyasetin elinde.

Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) iptal kararından önce bile dolar kurunda 6 TL seviyesini döviz satarak cansiperane biçimde savunan kamu bankaları, iptal kararından sonra geçen hafta yine yüklü satışlar yapmaya devam ettiler. Nereden biliyoruz? Ankara’daki siyasi ve teknik sorumlular rezervler ve kamu bankaları konusunda konuşmayıp iyice sis bulutu yaratırken, bizatihi döviz piyasasında oyuncu olan bankacılar ve uluslararası aracılar (broker’lar), aynen “Ankara’da adını vermek istemeyen yetkililer” gibi bilgi veriyorlar basına. Reuters’ın son haberine göre, ‘broker’lar YSK’nın iptal kararını izleyen geçen hafta içinde 4.5 milyar dolarlık bir satış gözlemiş. Diğer ajanslar da bunu teyit eden haberler yayımladılar.

Ankara bir süredir faize olduğu gibi dövize de “arka kapı” yöntemleri ile satış yaparak müdahale ediyor. Peki Türkiye böyle bir kur rejimi içinde mi? Kâğıt üstünde hayır.

Örtülü yeni kur rejimi  

“Arka kapı” yöntemi ile yapılan şu: Kamu bankaları, piyasada döviz satarak döviz kurunun belli bir kur bandında kalmasını sağlamaya çalışıyor. Alıcı ile satıcıyı karşılaştıran döviz aracıları üzerinden satış yaparak. Bunu taraflar dışında, yani bu dövizi satanın kamu bankası olduğunu görebilen alıcı taraf ile uluslararası döviz taciri aracı kuruluşlar dışında kimse görmüyor. İç piyasada ise dışarıdan kurların seviyesine bakan diğer banka, yatırımcı, şirket ya da tasarrufçu bireyler döviz kurlarının piyasa koşullarında serbestçe oluştuğunu zannediyor. Diğer taraftan da iktidar gazeteleri “Vatandaş 3 milyar dolarla oyunu bozdu” başlıklı haberler yapıyor; döviz hesaplarındaki azalışı göstererek. Durumdan haberi dahi olmayanlar, “vatandaş döviz bozdurdu, kur düştü” sanıyor. Beklentileri manipüle etme çabası var. Ama durum öyle değil. TL mevduatta artış yok, azalış var. Döviz hesabındaki düşüş TL’ye dönmek yerine hesaptan çekiliş ya da yurtdışına transfer olabilir.

Merkez Bankası kendi metinlerinde, dalgalı kur rejimini şöyle tanımlıyor: “Dalgalı kur rejiminde döviz kurlarının seviyesi, piyasadaki yabancı para arz ve talebi tarafından belirlenir. Türk Lirası yabancı paralar karşısında serbest olarak değer kazanır veya kaybeder. Bu rejim altında döviz kuru bir politika aracı olarak kullanılmaz ve Merkez Bankasının kur seviyesine ilişkin herhangi bir taahhüdü yoktur.”

Peki dalgalı kur rejiminde Merkez Bankası müdahale edebilir mi? Evet. Yine Merkez Bankası metninden aktaralım: “Merkez Bankası bir kur hedefi bulunmamasına rağmen, döviz kurundaki ani hareketliliklerin ve iktisadi temellerden belirgin şekilde kopmaların fiyat istikrarına ve finansal istikrara tehdit oluşturabileceği durumlarda, döviz arz ve talebini etkileyen bu unsurlardan bazılarına yapacağı müdahalelerle döviz kurunu değiştirmeye yönelik etki yaratabilir. Bunun yanında Merkez Bankası, döviz piyasasında yapacağı işlemlerle döviz kuruna doğrudan müdahalelerde de bulunabilir.”

Kötü politika yüksek kur  

Madem döviz kuru “döviz arz ve talebi” ile belirleniyor, bunları belirleyen unsurlar Bankanın metninde şöyle tanımlanıyor; “Döviz arz ve talebini belirleyen asıl unsurlar; iktisadi temeller, uygulanan para ve maliye politikaları, uluslararası gelişmeler ve beklentilerdir.”

İşte burası “zurnanın zırt dediği yer”.  Yani uyguladığınız para ve maliye politikası yanlış ise döviz talebini patlatabiliyorsunuz. Ya da doğru politikalarla güven veriyorsanız döviz talebini azaltıp, döviz arzını yükseltebiliyorsunuz. Ya da ülkeyi yöneten siyasi otorite doğru ya da yanlış politikalar yürütüyorsa.

Aynı soruya yanıtıyla beraber dönelim; Merkez Bankası gerektiğinde piyasaya doğrudan müdahale de eder.

Kamu bankası eliyle arka kapıdan müdahale etmekle doğrudan Merkez Bankası eliyle müdahale etmek arasındaki fark çok büyük; kamu bankaları eliyle döviz satmak döviz rezervi eritmekten başka bir işe yaramaz. Merkez Bankası’nın doğrudan döviz satarak müdahalesinin ise sinyal etkisi daha güçlüdür.

Eğer Merkez Bankası para politikasında yeterince sıkı değilse onun da kaderi rezerv eritmekten geçer.

Bunun en iyi örneği Ocak 2014’te kendi parasının koruma kalkanını, yani faizini yükseltmeden döviz satışına girişen Merkez Bankası’nın 3 milyar dolarlık rezerv eritmesi ve günün sonunda döviz kurunu 1 kuruş oynatamamasıdır. Tarihin en başarısız döviz müdahalesi olarak kayda giren bu manevradan sonra, Para Politikası Kurulu’nun toplanarak faizlerin 5 puan artırılması kararı çıkarılmıştı.

Başarısız müdahalenin döngüsü   

En kötü döviz müdahalesi, satış yapan otoritenin yaptığı yüklü satışla bir sonuç elde edemediğini ortaya çıkan sonuçla ilan etmesidir. Ya da satış yaparken ortaya çıkan döviz alış talebinin, yani satış miktarının yüksek olmasıdır. Bu da spekülatif atağın “uyuzunu kaşır”.

Başarısız döviz müdahaleleri kendini besleyen bir döngüye de sahiptir. Döviz sattıkça kendi parasının değer kaybını koruyamayan otorite, döviz rezervi eritir. Bu da yeni bir endişe kaynağı olur; “ülkenin rezervleri bitiyor” denilerek durum daha da derinleşir

Bugünlerde, Türkiye’de gece yarısı iken, Asya’da sığ piyasa koşulları altında kamu bankaları eliyle böyle yüklü bir satışla dolar kurunu 15 kuruş ancak düşürebilme tablosu bile kötü bir sinyal ortaya çıkarıyor. Ankara, dövize olan talebin ne kadar yüklü olduğunu, rezerv erittiğini herkese gösteriyor.

2019 yılbaşından itibaren Türkiye’de yerleşik yurttaş ve şirketlerin döviz hesapları kabaca 20 milyar dolar artarken, bu artışı karşılayacak kadar ülkeye belirgin bir sermaye girişi olmadı. Yine aynı dönemde kamu bankalarının düzenli olarak belli kur seviyelerini savunur biçimde yüklü döviz satışı yaptıkları bankacılar tarafından gözleniyordu.

Seçim öncesi hafta Merkez Bankası’nın net döviz rezervlerindeki hızlı düşüşle, bu satışların döviz tedarikinin Merkez Bankası’nca yapıldığı anlaşıldı. Banka ısrarla bu konudaki soruları yanıtlamadı.

Enflasyon Raporu sunumu sırasında da bu konuda rapor metnine açıklayıcı bir kutu konulduğu, yanıtların orada olduğu bizatihi Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya tarafından açıklandı. Ancak bunun bir kandırmaca olduğu ortaya çıktı; kutuda, genel geçer rezerv politikası konusunda bir metin yerleştirilmişti. Aranan yanıt yoktu.

Gelinen yer şurası: Ne nihai kur seviyesi ile ne harcanan rezervlerle ne rezervler üzerinde yaratılan şaibe ile bir kazanç elde edilmedi. Tersine, dolarizasyona kayan yerleşiklere, yaptıkları tercihin doğru olduğu Ankara tarafından teyit edilmiş oldu. Bu arada, çıkan yabancı yatırımcıya da ucuzdan “tanzim satış” yapılmış oldu.

Etiketler:
Player yükleniyor...
AYRICALIKLI ÜYELİK
Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol
Adınız, Soyadınız:
E-posta adresiniz:
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

Bakan Albayrak'tan sanayicilere 30 milyarlık kredi müjdesi
EKONOMİ
Bakan Albayrak'tan sanayicilere 30 milyarlık kredi müjdesi
Üst düzey bir Türk yetkili: Erdoğan ve Trump yakında yüz yüze görüşebilir
DÜNYA
Üst düzey bir Türk yetkili: Erdoğan ve Trump yakında yüz yüze görüşebilir
TÜSİAD: En acil ihtiyaç biriken riskleri azaltmak
EKONOMİ
TÜSİAD: En acil ihtiyaç biriken riskleri azaltmak
İBB’nin hesaplama hatası! Bazı şirketlere fazla ödeme yapıldığı ortaya çıktı
EKONOMİ
İBB’nin hesaplama hatası! Bazı şirketlere fazla ödeme yapıldığı ortaya çıktı
Devlet 'sülük' ihalesi açtı, 60 adet sülük alınacak: İşte ihale şartları
EKONOMİ
Devlet 'sülük' ihalesi açtı, 60 adet sülük alınacak: İşte ihale şartları
Eski gol kralı 'FETÖ'den tahliye edildi
SPOR
Eski gol kralı 'FETÖ'den tahliye edildi
TÜPRAŞ’ta sular durulmuyor
EKONOMİ
TÜPRAŞ’ta sular durulmuyor
Demirören Medya’da Buket Aydın kıyımı: 60 güvenlikçi işten çıkarıldı
MEDYA
Demirören Medya’da Buket Aydın kıyımı: 60 güvenlikçi işten çıkarıldı
Taraftarlar AK Partili Belediye Başkanı Yücel Yılmaz'ı Erdoğan'a şikayet etti: Verdiği sözleri tutmuyor
GÜNDEM
Taraftarlar AK Partili Belediye Başkanı Yücel Yılmaz'ı Erdoğan'a şikayet etti: Verdiği sözleri tutmuyor
Tosunun yazışmaları ortaya çıktı: 3 milyon kaybım var, uykumu kaçırıyor
GÜNDEM
Tosunun yazışmaları ortaya çıktı: 3 milyon kaybım var, uykumu kaçırıyor
Ana Sayfa Patronlar Ekonomi Finans Gündem Dünya Spor Medya Tekstil İşte Başaranlar Aktüel
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim ReklamReklam FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
X

AYRICALIKLI ÜYELİK

Patronlarla ilgili güncel, ekonomi, finans konularından haberdar olmak ister misin?
E-Mailin ile Ayrıcalıklı Üye Ol, ilk Sen haberdar ol