Yurtdışından alınan cep telefonlarını pasaporta işletme zorunluluğu yeni bir piyasa yarattı. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) getirdiği uygulamayı fırsat bilen aracılar, pasaportu olmayan ancak yurtdışından ucuz telefon getirmek isteyenlerin kurtarıcısı oldu. Sadece pasaport işletme işi için internet sitesi açan aracılar, bu hizmet için 50-150 lira arasında değişen paralar istemeye başladı. İsimlerini, cep telefonlarını hatta mağazalarını bile internetten açıklayan aracılar telefonların çoğunu, hacı adayları ve umreye gidenlere rica ederek pasaportlarına işletiyor.

Kaçak ve çalıntı cep telefonlarının kullanılmasını engellemek için çıkarılan ‘Telsiz Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’a göre herkes yurtdışından aldığı cihazları pasaportuna kaydettirmek zorunda. Aksi halde telefonlar Türkiye’de kullanılamıyor. Ayrıca pasaporta kayıtlı bir telefon varsa kayıt üzerinden 2 yıl geçmeden yeni bir telefon getirilemiyor. Bu zor uygulamanın bile durduramadığı fırsatçılar, internet sitelerine ‘Cep telefonunuz pasaporta işletilir” diyerek ilan veriyor.

‘Dükkana bekleriz’

BTK’nın ‘Güvenli değil’ diyerek uyardığı internet sitelerinde fırsatçılar açıkça yöntemlerini ve güvenli olduklarını anlatmaya çalışıyor. Aynı sitelerde kaydı düşmüş cep telefonlarının IMEI (Uluslararası Mobil Cihaz Kodu) numaralarının kullanıldığı da söyleniyor. Kurnaz girişimciler internet sitelerine güvenmeyenler için çalıştıkları ya da sahibi oldukları mağazaların bile adresini vermekten çekinmiyor. ‘Pasaport kayıt’ pazarında en hareketli günler ise hac ve umre sezonunda yaşanıyor. Öyle ki umre sezonunda giriş-çıkış fazla olduğu için piyasada fiyatlar bile geriliyor.

Cep telefonlarının kayıt altına alınması ve kaçakçılığının önlenmesi için çıkarılan yasal düzenlemelere rağmen geçen yıl ele geçirilen kaçak cep telefonu sayısı bir önceki yıla göre 3 kat arttı. 90 bin adede yaklaşan kaçak telefonların değerinin ise 20 milyon liraya yakın olduğu tahmin ediliyor.

Sevabına kayıt yaptıralım mı?

Yurtdışından getirilen telefonları kayıt ettirmek için kişinin şahsen başvurusu, kişiye ait imzalı dilekçe, son 1 ay içinde giriş çıkış yapıldığını gösteren pasaport fotokopisi ve alınan cihazın IMEI numara bilgisi gerekiyor. Bu bilgilerle telekom operatörlerine başvuru yapmak gerekiyor.

Bu işi ticarete dönüştürenler ise havaalanlarında umre ya da hacdan dönenlere rica ediyor. Yurtdışından telefon getirtmiş ancak pasaporta işletememiş gibi davranan fırsatçılar “Sevabına telefonu işletelim yoksa 1 ay içinde kapanacak” diyerek hacıları kullanıyor.

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın düzenlemesine göre yurtdışından bireysel yolla bir kişi iki takvim yılında sadece 1 tane cihaz getirip kayıt ettirebiliyor. Bu kayıtların da yurda giriş yaptıktan sonra 1 ay içerisinde yapılması gerekiyor.

BTK ‘İtibar etmeyin’ diyor

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) da internet sitelerinden kayıt yapacağını söyleyenlere kimsenin itibar etmemesini söylüyor. BTK, İnternet sitesinde yaptığı açıklamada şöyle uyarıyor: “Son günlerde, yurtdışından getirdikleri kayıtdışı cihazlarını kaydettirmek isteyen vatandaşlarımıza yönelik, gerek internet üzerinden gerek farklı mecralardan ilana çıkarak Gümrük Mevzuatı’na ve Elektronik Kimlik Bilgisini Haiz Cihazlara Dair Yönetmelik’e aykırı olarak ücreti karşılığında kayıt edilebileceği ifade edilen haberlere ve duyurulara rastlanılmaktadır. Yurtdışından getirilen elektronik kimlik bilgisini haiz cihazların ne şekilde kayıt altına alınacağı aşağıda belirtilmekte olup, her hangi bir mağduriyete uğramamak için vatandaşlarımızın bunun dışındaki hiçbir yönteme itibar etmemesi gerekmektedir. Hukuk dışı yollara tevessül ederek bu tarz ilana çıkan ve cihaz kaydı yapacağını iddia eden kişi ya da kurumlar ve bu işlemi yaptıranlar hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulmaktadır.”

Yurtdışından alınan telefona 100 lira harç geliyor

Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’ten yurtdışından uygun fiyata telefon getirenleri üzecek bir açıklama geldi. Bakanlar Kurulu ve Ekonomi Koordinasyon Kurulu’nda (EKK) ele alınan konulara ilişkin Başbakanlık Yeni Bina’da Başbakan Yardımcısı Ali Babacan ile ortak basın toplantısı düzenleyen Şimşek, her telefon için 100 liralık harç alınacağını açıkladı.

Türkiye’de yılda 15 milyon civarında cep telefonunun ithal edildiğine, bununla birlikte 1 milyon cep telefonunun da yurt dışından gelen yolcularla birlikte ülkeye girdiğine dikkati çeken Şimşek, bunun çok ciddi boyutlara ulaştığını söyledi.

Sektör temsilcilerinin de bu konudan rahatsız olduğunu aktaran Şimşek, ”Biz de bir düzenlemeyle, ithal edilen cep telefonlarından, telefon başına aldığımız 100 liralık ÖTV’nin, yurt dışından yolcuyla birlikte getirilen cep telefonlarına da uygulanmasını, yani bu yönde bir harç alınması uygulamasına geçiyoruz” diye konuştu.

Cep telefonunu pasaporta işletme sırasında da tüketiciden 10 liralık bir kayıt ücreti alınıyor. Yeni uygulamayla yurtdışından telefon getirmenin maliyeti 110 lirayı bulacak.

Telefon getirenin kârı 600 liraya düşecek

Halen ABD’de iPhone 4S’in 16 GB’lık versiyonu vergilerle birlikte 700 doları buluyor. TL’ye çevirildiğinde ise fiyat 1.300 liraya geliyor. Türkiye’de ise aynı telefon kontratsız olarak elektronik marketlerde yaklaşık 2 bin liraya satılıyor. Şimdiye kadar 700 lira olan avantaj yeni harç ile 600 liraya düşecek.

İlker Pehlivan/Vatan