Göcek’te deniz trafiğine yeni düzen, 805 kilometrekarelik alanda tonoz sistemi, QR kodlu bağlama ve sezonluk tarife uygulaması

Kenan GÜRBÜZ

Türkiye’nin Akdeniz kıyılarındaki en yoğun doğal turizm rotalarından biri olan Göcek koylarında 2026 sezonu için tonoz/şamandıra bağlama ücretleri resmen açıklandı. Fethiye–Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde uygulanacak DERİA Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemi ile tüm yatlar için sabit tonozlara bağlanma zorunluluğu getirilirken, ücretlendirme yapısı da üç sezonlu modele göre netleşti. Yeni modelle birlikte hem fiyatlar hem de kullanım kuralları detaylandırılarak denizcilere duyuruldu.

Yetkililer tarafından yapılan açıklamaya göre Göcek koylarında sezonlar; ön sezon (1 Nisan–14 Haziran), yüksek sezon (15 Haziran–31 Ağustos) ve geç sezon (1 Eylül–31 Ekim) olarak belirlendi. Tekne boyuna göre değişen ücretler TL bazında ortalama 150 TL’den başlayıp 5.937,50 TL’ye kadar çıkarken, dolar bazlı ücretler ise 3,45 dolar ile 169 dolar arasında değişiyor. Buna göre 7 metrelik bir teknenin günlük bağlama ücreti 3,45 dolar, 30 metre civarındaki teknelerde yaklaşık 110 dolar, 35 metrelik teknelerde 136 dolar, 40 metrelik büyük yatlarda ise 169 dolar seviyesinde uygulanacak.

17 KOYDA DEV DENİZ KORUMA AĞI KURULDU

TÜÇA tarafından yapılan yazılı açıklamada, Göcek ve Dalaman koylarının son yıllarda artan tekne trafiği ve kontrolsüz demirleme nedeniyle ciddi çevresel baskı altında kaldığı hatırlatıldı. Açıklamada, endemik Posidonia oceanica deniz çayırlarının korunması amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda başlatılan DERİA Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi Projesi kapsamında 17 koya toplam 926 deniz mapası ve 906 tonoz yerleştirildiği bildirildi. Kurulan sistem sayesinde aynı anda 886 tekneye bağlama hizmeti verilebilecek kapasiteye ulaşıldı.

Uzmanlara göre bu altyapı yalnızca bağlama düzeni sağlamıyor; aynı zamanda deniz tabanındaki arkeolojik kalıntılar, mercan oluşumları ve hassas canlı habitatlarının fiziksel zarar görmesini de önlüyor. Rastgele atılan demirlerin özellikle çayır alanlarını parçaladığı ve bu alanların yeniden oluşmasının yıllar sürdüğü biliniyor.

805 KİLOMETREKARELİK PİLOT KORUMA BÖLGESİ

Göcek pilot uygulama alanı olarak seçilirken, Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi içinde kalan yaklaşık 805 kilometrekarelik deniz alanı yeni nesil bağlama altyapısıyla donatılıyor. Bölge; Akdeniz foku, orfoz, caretta caretta ve deniz çayırları dâhil yaklaşık 1500 türün yaşam alanı olması nedeniyle bilimsel açıdan da kritik öneme sahip.

Deniz biyologları, sabit tonoz sisteminin özellikle hassas dip ekosistemleri için “oyun değiştirici” bir adım olduğunu vurguluyor. Çünkü geleneksel demirleme yöntemlerinde zincir sürtünmesi, geniş çaplı tahribata yol açabiliyor.

YAZ AYLARINDA TEKNE SAYISI 2.500’E YAKLAŞIYOR

Muğla’nın dünyaca ünlü yat turizmi merkezlerinden Göcek’te yaz sezonunda deniz trafiği dikkat çekici seviyelere ulaşıyor. Bölgede farklı işletmelere ait toplam 6 marina bulunurken, bu marinaların toplam bağlama kapasitesi yaklaşık 850 tekne civarında. Ancak marinalar dışında koylar, koy içi demirleme alanları ve açık sulardaki yoğunluk da hesaba katıldığında sezon boyunca günlük toplam tekne sayısının 2.000 ile 2.500 arasında değiştiği tahmin ediliyor.

Sektör temsilcileri, Göcek’in coğrafi yapısının rüzgârlara karşı korunaklı olması, koy çeşitliliği ve doğal güzelliği nedeniyle Akdeniz’in en cazip rotalarından biri olduğunu belirtiyor. Bu durum ise özellikle Temmuz-Ağustos döneminde yoğunluk baskısını artırıyor.

 Günlük Tonoz Bağlama Ücret Tablosu

0–7,99 m:150 TL

8–11,99 m:712,50 TL

12–14,99 m:900 TL

15–17,49 m:1.175 TL

17,50–19,99 m: 1.587,50 TL

20–24,99 m:2.650 TL

25–29,99 m:3.812,50 TL

30–34,99 m: 4.750 TL

35–39,99 m: 5.937,50 TL

Örneğin yüksek sezonda 8 metrelik bir teknenin günlük bağlama ücreti yaklaşık 150 TL olurken, 40 metreye yaklaşan yatlarda ücret 7.375 TL seviyesine ulaşıyor. Bu fark, hem tekne boyu hem sezon yoğunluğu hem de hizmet kapasitesine göre hesaplanıyor.

DİJİTAL REZERVASYON DÖNEMİ BAŞLADI

Yeni sistemle birlikte Göcek koylarında konaklama artık tamamen dijital rezervasyonla yürütülecek. Sistem, kullanıcıların harita üzerinden koy seçmesine, uygun tonozu otomatik atamasına ve ödeme işlemlerini online tamamlamasına olanak tanıyor.

Kurallar şöyle:

Bir koyda en fazla 3 gün kalınabilecek, Tüm Göcek koylarında toplam 11 gün sınırı uygulanacakGiriş saati 14.00, çıkış saati 12.00

Yetkililer bu uygulamayla sezon boyunca aynı koyu uzun süre işgal eden teknelerin yarattığı yoğunluk sorununun ortadan kaldırılacağını belirtiyor. Böylece farklı teknelerin koylara erişimi kolaylaşacak ve alan paylaşımı dengelenecek.

REZERVASYON VE QR KOD SİSTEMİ

Yeni modelde tekneler, rezervasyon yaptıkları tonoz noktasına vardıklarında şamandıradaki QR kodu telefonla okutarak bağlama işlemini başlatacak. Çıkışta da aynı işlem yapılarak sistemden ayrılış bildirilecek. QR kodun okunamaması durumunda manuel kod girişi veya palamar çağırma seçenekleri bulunuyor.

Yabancı bayraklı tekneler için seyir izin belgesi yükleme zorunluluğu da sistemin önemli kurallarından biri Belge yüklenmezse rezervasyon süresi geçerli sayılmasına rağmen QR kod aktifleşmiyor ve bağlama yapılamıyor.

SİSTEM NEDEN GETİRİLDİ?

Yetkililer, düzenlemenin temel amacının yaz sezonunda artan tekne trafiğinin neden olduğu kontrolsüz demirleme faaliyetlerini önlemek olduğunu belirtiyor. Özellikle deniz çayırlarının zarar görmesini engellemek için sabit tonoz sistemi zorunlu hale getirildi. Bu çayırlar yalnızca bitki örtüsü değil; aynı zamanda karbon depolayan, su kalitesini artıran ve balık popülasyonunu destekleyen kritik ekosistemler arasında gösteriliyor.

Ayrıca sistemden elde edilen gelirlerin doğrudan çevre koruma, deniz temizliği ve altyapı bakım çalışmalarına aktarılacağı belirtiliyor. Bu yönüyle uygulamanın ticari değil, sürdürülebilirlik odaklı olduğu vurgulanıyor.

 DENİZCİLİK SEKTÖRÜNDE GÖRÜŞ AYRILIĞI

Yeni tarifeler ve süre sınırlaması yat sahipleri ile sektör temsilcilerinin de gündeminde. Bazı yatçılar yüksek sezon ücretlerinin maliyetleri artırabileceğini ve alternatif rotalara yönelimi tetikleyebileceğini savunurken, çevre odaklı yaklaşımı destekleyenler ise düzenlemenin uzun vadede Göcek’in doğal yapısını koruyarak turizmin sürdürülebilirliğini güçlendireceğini ifade ediyor.

Turizm işletmecileri ise sistemin ilk sezonunda adaptasyon süreci yaşanabileceğini ancak uzun vadede düzenli bağlama altyapısının hem güvenlik hem çevre hem de planlama açısından avantaj sağlayacağını dile getiriyor.

TÜRKİYE’YE ÖRNEK MODEL OLABİLİR

Uzmanlara göre Göcek’te uygulanacak tonoz ve dijital rezervasyon modeli, Türkiye’deki diğer özel çevre koruma bölgeleri için pilot uygulama niteliği taşıyor. Projenin başarılı olması halinde benzer sistemlerin Datça, Gökova ve Kekova gibi yoğun yat rotalarında da devreye alınabileceği değerlendiriliyor.

Göcek’te 2026 sezonuyla birlikte tonoz bağlama ücretleri netleşirken, dijital rezervasyonlu yeni yönetim modeli de resmen başlıyor. Yeni dönemde hem çevresel sürdürülebilirlik hem deniz trafiğinin düzenlenmesi hem de koyların eşit kullanımının sağlanması hedefleniyor. Denizcilik sektörü ise uygulamanın ilk sezon sonuçlarını yakından takip etmeye hazırlanıyor. 

patronlardunyasi.com