Faiz indirimi sürecine rağmen kredi faizleri enflasyon hedefinin üzerinde kaldı

Merkez Bankası’nın sıkı para politikasında kontrollü gevşeme adımı olarak Aralık 2024’ten bu yana sürdürdüğü faiz indirim sürecinde bankaların tüketiciler ile sanayici ve iş adamları kesimine kullandırdığı kredilerin faizindeki düşüş politika faizine göre çok daha sınırlı kalırken, ocak ayında ise bazı kredi türlerinin faizinde tersine yükseliş yaşandı. Merkez Bankası’nın arızi kesintilere rağmen bu yıl ocakta on dört aya ulaşan indirim sürecinde Para Politikası Kurulu (PPK) on iki toplantı yaptı. Bunlardan sadece; ABD’nin rakip ülkelere fahiş gümrük vergisi oranları getirmesiyle küresel ticaret savaşlarının şiddetlendiği Nisan 2025’teki toplantıda artırım, diğer on birinde ise indirim kararı alındı. En son 22 Ocak’ta yapılan toplantıdaki 100 baz puanlık indirimle politika faizi yüzde 37’ye kadar indi. İndirim süreci öncesi yüzde 50 olan politika faizi on dört aylık dönemde toplam 13 puanlık düşüş kaydetti.

KREDİ FAİZİ ENFLASYON HEDEFİ İLE UYUMSUZ

Bankacılık sektörünün ocak ayı ortalamasında kredilere uyguladığı faizler ekonomi yönetiminin 2026 yılı enflasyon hedefinin de piyasa katılımcıları ve reel sektör beklentilerinin de çok üzerinde bulunuyor. 2026-2028 Orta Vadeli Programı’nda (OVP) 2026 yılı için öngörülen yüzde 16 enflasyon hedefi yer alıyor. Merkez Bankası tarafından ölçülen verilere göre ocak ayı itibarıyla gelecek yılda piyasa katılımcıları yüzde 22,20, reel sektör yüzde 32,90 enflasyon beklerken, hane halkının beklentisi ise yüzde 52,08 düzeyinde. Buna göre tüm dallarda kredi faizleri piyasa katılımcıları ve reel sektör beklentilerinin oldukça üzerinde seyrederken, ihtiyaç kredisinin fiili ortalama yıllık faizi enflasyonda yükseliş beklentisini hala koruyan hane halklarının yıllık beklentisinin de üzerinde bulunuyor.

İHTİYAÇ VE TAŞITIN FAİZİ OCAKTA ARTTI

Merkez Bankası’nın faiz indirimine devam ettiği ocak ayında, sektör ve ay ortalamasına göre konut kredisi ve ticari kredide sınırlı düşüşler devam ederken ihtiyaç ve taşıt kredilerinin faizinin yükselmesi dikkati çekti. Tüketici finansmanında hacim olarak en büyük bölümü oluşturan ve en sık başvurulan ihtiyaç kredilerinin aralık ayı ortalamasında yüzde 56,42 olan yıllık basit faizi, ocak ayı ortalamasında 3,34 puan artarak yüzde 59,75’e, taşıt kredilerinin ortalama faizi de 4,23 puanlık artışla yüzde 33,13’ten yüzde 37,36’ya çıktı. Ocakta ihtiyaç kredilerindeki artışta, altın fiyatlarındaki yükselişin yol açtığı “kredi çek-altın al” furyası ile ihtiyaç kredisine talebin artmasının etkisi bulunuyor. İhtiyaç kredisi, tüketici finansmanında teminatsız, gelir şoklarına en fazla duyarlı ve takibe dönüşü en hızlı kredi türünü oluşturuyor. Taşıt kredisi faizlerindeki artışta da şirketlerce düzenlenen 2026 kampanyaları ile altına dayalı tasarruflarda hızlı değerlenme ile ortaya çıkan “servet etkisi”nin ertelenmiş taşıt talebini, bunların da kredi talebini uyarmasının bileşik etkisine işaret ediliyor. Taşıt kredisi faizleri diğer türlere göre hala daha düşük. Ancak ikinci el piyasanın oynak oluşu, araç fiyatlarının düşme olasılığında teminatın hızla erimesi gibi nedenlerle taşıt kredileri mikro belirsizlikte ilk pahalılaştırılanlar arasında yer alıyor. Diğer kredi türlerinin faizleri ise ocak ayında düşmeye devam etti. Tüketici cephesinde, “teminatlı” olduğu için “ihtiyaç” segmentine göre riski düşük olan konut kredisinin yıllık basit faizi ocak ayı ortalamasında 1,05 puan düşerek yüzde 36,24’e, girişimci ve işletmelere kullandırılan ticari kredilerin ortalama faizi de 1,09 puan düşerek yüzde 50,56’ya indi. İhtiyaç ve taşıt kredisi faizinde yükseliş risk ve iç talep hassasiyeti ile ilişkilendirilirken, bankaların genel gevşeme yerine “seçici sıkılaştırma” politikasına adapte olduğu belirtiliyor.

İNDİRİM SÜRECİNDE KREDİ FAİZLERİ

Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, Merkez Bankası’nın faiz indirim süreci boyunca hem tüketici kredileri hem de ticari kredilerin faizinde de aşağı yönlü hareket yaşanmakla birlikte, düşüşler sınırlı kaldı. Faiz indirim sürecinde politika faizinde yaşanan toplam 13 puanlık düşüşe karşılık, Ocak 2026 itibarıyla ortalama faiz, indirim öncesinin; ihtiyaç kredisinde 9,73 puan, taşıt kredisinde 2,55 puan, konut kredisinde 4,82 puan, ticari kredide 9,65 puan altında gerçekleşti. Merkez Bankası politika faizinin yüzde 37’e kadar indiği ocakta, tüketicilerin hala sektör ortalaması olarak yıllık yüzde 60 dolayında faizle ihtiyaç; sanayici ve iş adamlarının da yüzde 50’nin üstünde faizle ticari kredi kullanılabildiği dikkati çekiyor. Bankaların fonlama ve bilanço maliyetleri, enflasyon ve kur riskleri, mevduat faizleri ve likidite dengesi, talep yönetimi ve risk primi uygulamaları gibi birden fazla faktör, kredi faizlerinin düzeyinde etkili oluyor. Özellikle son aylarda tasarruf sahiplerinin fonlarını altına kaydırma eğilimi yüzünden bankaların mevduat faizlerini yeterince aşağı çekememesi, kredi faizlerinde de indirimleri zorlaştırıyor.

patronlardunyasi.com