Berlinale’de İlker Çatak ve Emin Alper Türk sinemasına çifte ayı getirdi

Tartışmalar eşliğinde başlayan ve süren bir festival nihayetinde iki Türk yönetmenin ‘duble’ başarısıyla sona erdi... Önce tartışma neydi... İlk 1951’de düzenlenen ve bu yıl 76’ncısı gerçekleştirilen Berlin Film Festivali’nde, ana yarışma bölümünün ‘Jüri başkanı’ Wim Wenders, daha ilk basın toplantısında bir anlamda ortalığı karıştırdı.

Filmlerin politik iklimleri etkisi şeklindeki bir soruya Alman yeni sinema akımının öncülerinden, yılların saygın yönetmeni Wenders “Filmler politikacıların fikirlerini değiştirmez ama insanların nasıl yaşamaları gerektiğine dair fikirlerini değiştirebilir. Hayatlarını yaşamak isteyenlerle farklı fikirleri olan hükümetler arasında bir uçurum var. Bu nedenle filmlerin bu uçuruma girdiğini düşünüyorum” cevabını verdi.

Daha sonra birçok basın toplantısında yönetmenlere, yapımcıları ve oyunculara benzer politik bazlı sorular soran Alman gazeteci Tilo Jung, Wenders’e “Berlinale geçmişte Ukrayna’daki savaş ve İran’daki protestolarla açıkça dayanışma göstermişken, Filistin söz konusu olduğunda neden benzer bir açıklık sergilemiyor?” sorusunu da yöneltince ‘duayen’ yönetmen meseleyi kendince şöyle özetledi: “Siyasetten uzak durmalıyız çünkü eğer tamamen politik filmler yaparsak, siyaset alanına girmiş oluruz. Ama biz siyasetin karşı ağırlığıyız, siyasetin zıttıyız. Siyasetçilerin işini değil, halkın işini yapmalıyız.”

Berlin Film Festivali yıllardır en politik yapıtlara destek sağlayan, insan hakları sorunlarına, bireylerin ifade özgürlüğü, rejimlerin politik baskıları gibi meselelere değinen yapımları öne çıkarmış, alan açmış bir mecraydı. Dolayısıyla artık eski tadında olmadığı, çifte standart uyguladığı ve duruşunu kaybettiği iddialarına jüri başkanının bu cevabıyla sanki ‘resmiyet’ kazandırılıyormuş duygusu ve kuşkusu ön plana çıktı. Nihayetinde festival hep bu düşünceler çerçevesinde geçti.

Berlinale’nin ana yarışma bölümünde iki Türk yönetmenin imzasını taşıyan yapım da yer alıyordu. Biri Türkiye’de doğup hayatını Almanya’da sürdüren İlker Çatak’ın ‘Sarı Zarflar’ı (filmde şu oyuncular rol alıyordu: Özgü Namal, Tansu Biçer, Leyla Smyrna Cabas, İpek Bilgin, Aydın Işık, Aziz Çapkurt, Yusuf Akgün, Uygar Tamer, Jale Arıkan, Seda Türkmen, Emre Bakar, Elit İşcan, Sultan Ulutaş Alopé, Emine Meyrem ve İpek Seyalıoğlu), diğeri de sinemamızın son döneminin en güçlü yaratıcılarından Emin Alper’in ‘Kurtuluş’u (kadroda şu oyuncular yer alıyordu: Caner Cindoruk, Berkay Ateş, Feyyaz Duman, Naz Göktan, Özlem Taş, Eren Demir, Selim Akgül, Hichi Demi ve Nazmi Karaman). Cumartesi gecesi düzenlenen törende siyasi baskılar nedeniyle sosyal statülerini ve nihayetinde aralarındaki sevgi ve tutkuyu kaybeden tiyatro oyuncusu Derya’yla tiyatro yazarı Aziz’in öyküsünü aktaran ‘Sarı Zarflar’ en büyük ödül olan ‘Altın Ayı’nın, korucu Hazeran aşireti ile yıllar önce terk etmek zorunda bırakıldıkları köylerine geri dönen Bezariler arasındaki toprak çatışmasını odağına alan ‘Kurtuluş’ da ikinci büyük ödül anlamına gelen ‘Gümüş Ayı-Büyük Jüri Ödülü’nün sahibi oldu. Bu kuşkusuz sinema tarihimiz için büyük bir onurdu. İlk kez böylesi büyük çapta bir organizasyonda (ki Berlin, Cannes ve Venedik’le birlikte en üst klasmandaki üç festivaldir) iki Türk yönetmenin yapıtı ödüllendiriliyordu.

Erksan, Akın, Kaplanoğlu ve Çatak...

Öte yandan Berlin Film Festivali’nin tarihine bakıldığında ilk kez 1964’te rahmetli Metin Erksan’ın ‘Susuz Yaz’ı ‘Altın Ayı’yı almış ve bu ödül sinema tarihimizde büyük bir kapıyı aralamıştı. Sonrasında yine Hamburg doğumlu Türk yönetmen Fatih Akın ‘Duvara Karşı’yla (Gegen die Wand) 2004’te yine ‘Altın Ayı’nın sahibi olmuştu. Ve son olarak Semih Kaplanoğlu’nun ‘Yusuf Üçlemesi’nin son adımı olan ‘Bal’ 2010 Altın Ayı’yı kazanmıştı. Böylelikle ‘Sarı Zarflar’ dördüncü kez ödülü koltuğunun altına koyan film unvanıyla da buluştu.

Bu sonuçlarla ‘apolitik’ damgasını yemiş jüri ‘politik’ meseleleri dile getiren yapımları ödüllendirerek bir tür günah mı çıkardı bilemiyorum ama sinemamız adına ses getirecek nokta belirdi. Ayrıca Emin Alper’in ödül sonrası dünyanın ve ülkemizin gidişatına ilişkin görüşlerini belirttiği konuşma da dikkat çekti. Evet, Çatak’ın ve Alper’in yapıtları Berlin’deki jürinin beğenilerini topladı ve ödüllendirildi. Umarız sinemamız adına bu heyecan, yeni yönetmenlere ve öykülere de ilham kaynağı olur...

Bu arada bu yıl Berlin’de ana yarışmanın dışında da temsilcilerimiz vardı: ‘Forum expanded’ bölümünde Burak Çevik’in ‘İki Laborantın Yorgun Saatleri’, ‘Forum’ bölümünde Dalya Keleş’in kısa filmi ‘Yerçekimi’ ve Banu Sıvacı’nın ‘Günyüzü’ filmi seyirciyle buluştu.

ÖDÜL TÜRKLERİN, MANŞET ALMANLARIN

Berlinale olarak bilinen 76’ncı Uluslararası Berlin Film Festivali’nde yönetmenliğini Türkiye kökenli İlker Çatak’ın yaptığı ‘Sarı Zarflar’ filmi ‘Altın Ayı’ ve ‘Kurtuluş’ filmiyle de Emin Alper ‘Gümüş Ayı’ kazandı. Alman medyası festivalin kazananının Almanya olduğunu vurguladı. Almanya’daki en yüksek tirajlı ‘Bild’ gazetesi, “Çift ödülü Alman filmleri götürdü” üst başlıklı haberini, “Gümüş Ayı Sandra Hüller’in, Altın İlker Çatak’ın” manşetiyle yayımladı. Haberde, “20 yıldan beri ilk kez bir Alman rejisör ‘Altın Ayı’ kazandı. Berlinale’nin en önemli ödülünü İlker Çatak, ‘Sarı Zarflar’ isimli siyasi dram filmiyle kazandı. En son 2004 yılında Fatih Akın ‘Duvara Karşı’ filmiyle Berlinale ‘Altın Ayı’ ödülü almıştı” satırlarına yer verildi.

Alman devlet radyosu ‘Deutschlandfunk’ (Almanya Radyosu) da, “Berlinale’de bu yıl en iyi film için verilen ‘Altın Ayı’ ödülünü Alman rejisör İlker Çatak’ın Sarı Zarflar filmi aldı” dedi. Diğer Alman radyo ve televizyonları ile yazılı basın da Berlin’de dünyaya gelen Türkiye kökenli İlker Çatak’ın Alman rejisör kimliğini ön plana çıkarmayı yeğledikleri dikkat çekti.

patrolardunyasi.com